Stany Zjednoczone płacą obecnie prawie 970 miliardów dolarów rocznie na spłatę odsetek od swojego długu publicznego wynoszącego 38,8 biliona dolarów, co stanowi kwotę, która od 2020 roku wzrosła prawie trzykrotnie i już przekracza wydatki rządu federalnego na obronę narodową lub Medicaid, jak wynika z lutowej analizy przeprowadzonej przez Komisję Odpowiedzialnego Budżetu Federalnego (CRFB).
Dla wielu Amerykanów liczba ta ledwo się rejestruje. Eksperci ds. budżetu ostrzegają jednak, że stanowi to jedną z najważniejszych (i najrzadziej omawianych) sytuacji kryzysowych w historii kraju.
Gwałtowny wzrost nie nastąpił z dnia na dzień. Koszty odsetek poszybowały w górę w podwójnym szoku: zadłużenie federalne wzrosło o biliony, podczas gdy stopy procentowe gwałtownie wzrosły z najniższych poziomów po pandemii bliskich zera. Jako odsetek gospodarki koszty odsetek podwoiły się z 1,6% PKB w 2021 r. do rekordowego poziomu 3,2% w 2025 r. Obecnie rząd wydaje już więcej na odsetki od zadłużenia niż na Medicaid czy cały budżet obronny kraju, czyli programy, które Amerykanie odczuwają instynktownie i o które walczą politycznie. Jednak pozycja odsetkowa wywołuje stosunkowo niewielkie oburzenie.
Próg 2 bilionów dolarów
Liczby, które są przed nami, są jeszcze bardziej zdumiewające. Według najnowszej wersji bazowej Biura Budżetowego Kongresu koszty odsetek netto ponownie wzrosną ponad dwukrotnie, z 970 miliardów dolarów w roku podatkowym 2025 do 2,1 biliona dolarów w 2036 roku.
Oczekuje się, że do roku 2036 dług publiczny wzrośnie o 86%, do łącznej kwoty około 26 bilionów dolarów, podczas gdy średnie oprocentowanie tego długu wzrośnie o kolejne pół punktu procentowego. Razem zwiększą koszty odsetkowe o 121%.
Do 2036 r. spłaty odsetek pochłoną jedną czwartą wszystkich dochodów federalnych, w porównaniu z około jedną piątą obecnie i zaledwie jedną dziesiątą w 2021 r. Ujmując to inaczej: każde cztery dolary, które Stany Zjednoczone zbierają z podatków, zostaną przeznaczone wyłącznie na spłatę wierzycieli – nie dróg, nie weteranów, nie szkół.
Kiedy Medicare zostanie zatwierdzone
W tej chwili wydatki na odsetki idą łeb w łeb z Medicare, jednym z najpopularniejszych i politycznie nietykalnych programów w budżecie federalnym. CBO prognozuje, że do 2029 r. koszty odsetek netto oficjalnie przewyższą Medicare, co uczyni go drugim co do wielkości programem rządowym, zaraz za Ubezpieczeniem Społecznym. Do osiągnięcia tego kamienia milowego pozostały niecałe cztery lata.
Na tym podróż się nie kończy. CBO przewiduje, że do 2047 r. koszty odsetek przekroczą nawet wydatki na ubezpieczenia społeczne, stając się największą pozycją w całym budżecie federalnym: większą niż dochody emerytalne, większą niż opieka zdrowotna dla seniorów i większa niż wojsko.
Kryzys przesiedleńczy
Konsekwencje wykraczają poza rachunkowość. W miarę wzrostu kosztów odsetek wypierają one praktycznie wszystkie inne priorytety krajowe. CRFB przewiduje, że rosnące koszty odsetek będą stanowić 28% całego nominalnego wzrostu wydatków w ciągu następnej dekady i 120% całego wzrostu wydatków wyrażonego jako procent PKB, co oznacza, że inne programy będą skutecznie zmniejszać się w wartościach względnych, aby zrobić miejsce.
Dług publiczny według stanu na luty wynosi obecnie około 38,77 biliona dolarów i rośnie w tempie około 6,43 miliarda dolarów dziennie. Przy takim tempie oczekuje się, że w kwietniu wartość Stanów Zjednoczonych osiągnie około 39 bilionów dolarów.
CRFB i inne organy nadzoru fiskalnego utrzymują, że wiarygodny plan redukcji deficytu pozostaje jedynym realnym wyjściem: takim, które sprowadzi dług na stabilną ścieżkę, złagodzi presję na stopy procentowe i zapobiegnie ostatecznemu pochłonięciu budżetu przez ustawę odsetkową. Jak dotąd Waszyngton nie przedstawił żadnego.
W tej historii dziennikarze magazynu „Fortune” wykorzystali generatywną sztuczną inteligencję jako narzędzie dochodzeniowe. Redaktor sprawdził dokładność informacji przed ich opublikowaniem.
