Iran zaatakował dwie społeczności w pobliżu głównego izraelskiego centrum badań nuklearnych w sobotę wieczorem, pozostawiając budynki zniszczone, a co najmniej siedem osób poważnie rannych, kilka godzin po ataku na główny zakład wzbogacania broni jądrowej w Teheranie, gdy na początku czwartego tygodnia wojna przyjęła nowy, niebezpieczny kierunek.
Był to pierwszy raz, kiedy izraelskie centrum badań nuklearnych stało się celem walk. Izraelskie wojsko oświadczyło, że nie jest w stanie przechwycić rakiet, które uderzyły w południowe miasta Dimona i Arad, największe w pobliżu centrum słabo zaludnionej izraelskiej pustyni Negew.
„To bardzo trudna noc” – powiedział premier Benjamin Netanjahu, dodając, że na miejsce wysłano więcej środków nadzwyczajnych.
„Wojna jeszcze się nie skończyła” – powiedział tego samego dnia szef izraelskiej armii, generał Eyal Zamir.
Iran obrał także za cel wspólną brytyjsko-amerykańską bazę wojskową Diego Garcia na Oceanie Indyjskim, oddaloną o około 4000 kilometrów, co sugeruje, że Teheran posiada rakiety, które mogą sięgnąć dalej, niż wcześniej sądzono, lub że wykorzystał swój program kosmiczny do zaimprowizowanego wystrzelenia.
Stany Zjednoczone i Izrael przedstawiały zmieniające się argumenty za wojną, począwszy od nadziei na wzniecenie powstania, które obali przywództwo Iranu, po wyeliminowanie jego programów nuklearnych i rakietowych oraz wspieranie jego uzbrojonych zastępców. Nie było żadnych oznak powstania, a ograniczenia w Internecie ograniczają informacje z Iranu.
Skutki wojny są odczuwalne daleko poza Bliskim Wschodem, powodując wzrost cen żywności i paliw.
Nie jest jasne, ile szkód poniósł Iran w wyniku amerykańsko-izraelskich ataków, które rozpoczęły się 28 lutego, ani nawet kto faktycznie dowodzi. Najwyższy przywódca, ajatollah Mojtaba Chamenei, od czasu powołania na to stanowisko nie pokazywał się publicznie.
Izrael zaprzeczył odpowiedzialności za atak w Natanz.
Materiał filmowy izraelskich służb ratowniczych pokazał duży krater obok czegoś, co wyglądało na budynki mieszkalne z wyrwanymi ścianami zewnętrznymi. Wyglądało na to, że rakieta uderzyła w otwartą przestrzeń.
Ratownicy twierdzą, że bezpośrednie trafienie w Arad spowodowało rozległe zniszczenia co najmniej 10 budynków mieszkalnych, z czego trzy zostały poważnie uszkodzone i groziły zawaleniem. Co najmniej 64 osoby trafiły do szpitali.
Dimona leży około 20 kilometrów (12 mil) na zachód od centrum badań jądrowych, a Arad około 35 kilometrów (21 mil) na północ.
Uważa się, że Izrael jest jedynym narodem Bliskiego Wschodu posiadającym broń nuklearną, choć jego przywódcy odmawiają potwierdzenia lub zaprzeczenia jego istnieniu. Organ nadzoru nuklearnego ONZ oświadczył w X Day, że nie otrzymał żadnych raportów o zniszczeniach izraelskiego centrum ani o nieprawidłowych poziomach promieniowania.
„Jeśli izraelski reżim nie będzie w stanie przechwycić rakiet w silnie chronionym obszarze Dimona, będzie to operacyjnie znak, że wkracza w nową fazę bitwy” – powiedział w programie X przewodniczący irańskiego parlamentu Mohammad Bagher Ghalibaf, zanim rozeszła się wieść o ataku na Arad.
Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej stwierdziła, że większość irańskiego wzbogaconego uranu, szacowanego na 440 kilogramów (970 funtów), znajduje się gdzie indziej, pod gruzami jego zakładu w Isfahanie. W X oświadczył, że prowadzi dochodzenie w sprawie strajku.
Pentagon odmówił komentarza w sprawie ataku na Natanz, który miał miejsce także w pierwszym tygodniu wojny i podczas wojny 12-dniowej w czerwcu ubiegłego roku. Rzeczniczka rosyjskiego MSZ Maria Zacharowa stwierdziła, że takie ataki stwarzają „realne ryzyko katastrofalnej katastrofy na Bliskim Wschodzie”.
Iran wziął odwet kilka godzin później.
Stany Zjednoczone mogą wykorzystać bazę Diego García do ochrony Cieśniny Ormuz
Urzędnicy brytyjscy nie podali szczegółów piątkowego ataku na bazę Diego Garcia, który zakończył się niepowodzeniem. Brytyjskie Ministerstwo Obrony określiło Iran jako „atakujący cały region”.
Nie jest jasne, jak blisko rakiety dotarły do wyspy. Iran oświadczył wcześniej, że ograniczył zasięg swoich rakiet do mniej niż 2000 kilometrów (ponad 1200 mil).
Jednak eksperci wojskowi twierdzą, że Iran mógł użyć swojego kosmicznego pojazdu nośnego do zaimprowizowanego strzału. „Jeśli masz program kosmiczny, masz program rakiet balistycznych” – powiedział Steve Perst, emerytowany komandor Royal Navy.
Szef izraelskiej armii powiedział jednak, że Iran wystrzelił „dwustopniowy międzykontynentalny pocisk balistyczny”. Nie było żadnego oświadczenia ze strony Iranu.
Wielka Brytania nie brała udziału w atakach USA i Izraela, ale pozwoliła amerykańskim bombowcom na wykorzystanie swoich baz do atakowania irańskich obiektów rakietowych. W piątek rząd Wielkiej Brytanii oświadczył, że bombowce mogą wykorzystać Diego Garcię do ataków na miejsca wykorzystywane do ataków na statki w Cieśninie Ormuz.
Rośnie globalna presja na powrót do normalności w żegludze
Ponieważ Iran grozi żegludze w Cieśninie Ormuz, Zjednoczone Emiraty Arabskie dołączyły do 21 innych krajów, w tym Wielkiej Brytanii, Niemiec, Francji i Japonii, wyrażając swoją „chęć wniesienia wkładu w odpowiednie wysiłki w celu zapewnienia bezpiecznego przejazdu”.
Administracja Trumpa ogłosiła, że od piątku tymczasowo zniesie sankcje na irańską ropę załadowaną już na statki, nie spowoduje to jednak wzrostu wydobycia ropy, będącego głównym czynnikiem wzrostu cen. Irańskie Ministerstwo Ropy, które od lat uchyla się od sankcji, odpowiedziało, że „w pływających magazynach w zasadzie nie ma już ropy naftowej”.
Szef Centralnego Dowództwa USA, admirał Brad Cooper, powiedział, że zdolność Iranu do atakowania statków w cieśninie została „pogorszona”. Powiedział, że na początku tego tygodnia na podziemny obiekt wzdłuż wybrzeża Iranu zrzucono bomby o masie 5000 funtów (2270 kilogramów), w których składowano przeciwokrętowe rakiety manewrujące i mobilne wyrzutnie rakiet.
Stany Zjednoczone rozmieszczają na Bliskim Wschodzie trzy kolejne okręty desantowo-desantowe i około 2500 dodatkowych żołnierzy piechoty morskiej – poinformował dziennik The Associated Press urzędnik. Dwóch innych urzędników amerykańskich potwierdziło, że statki są w trakcie przemieszczania się, nie podając, dokąd zmierzają. Cała trójka rozmawiała pod warunkiem zachowania anonimowości, aby omówić operacje.
Kraje Zatoki Perskiej zgłosiły więcej ataków. W sobotę wieczorem w Dubaju ogłoszono alarm rakietowy. Arabia Saudyjska oświadczyła, że zestrzeliła 20 dronów na wschodzie kraju, gdzie znajdują się główne zakłady naftowe.
Liczba ofiar śmiertelnych wojny w Iranie przekroczyła 1500 – podał nadawca państwowy, powołując się na Ministerstwo Zdrowia. W Izraelu 15 osób zginęło w wyniku irańskich rakiet, a kolejne cztery zginęły na okupowanym Zachodnim Brzegu. Co najmniej 13 amerykańskich żołnierzy zginęło, a także kilkunastu cywilów w krajach Zatoki Perskiej.
W Libanie starcia izraelskich żołnierzy i bojowników Hezbollahu
Izraelskie wojsko oświadczyło, że przeprowadza „ukierunkowaną operację lądową” w południowym Libanie i że zginęło co najmniej czterech bojowników. Hezbollah powiedział, że jego bojownicy starli się z żołnierzami w południowej wiosce Khiam.
Według izraelskiego rządu w izraelskich atakach na Hezbollah zginęło ponad 1000 osób, a ponad milion zostało zmuszonych do opuszczenia domów. Zaatakowano także aktywa cywilne Hezbollahu.
