Węgrzy wyborcy obalili w niedzielę byłego premiera Viktora Orbána po 16 latach sprawowania władzy, odrzucając autorytarną politykę i globalny ruch skrajnie prawicowy, który uosabiał, na rzecz proeuropejskiego rywala, co doprowadziło do wybuchowego wyniku wyborów mającego globalne reperkusje.
Zwycięzca wyborów, Péter Magyar, były lojalista Orbána, który prowadził kampanię przeciwko korupcji oraz w kwestiach codziennych, takich jak opieka zdrowotna i transport publiczny, zapowiedział odbudowanie stosunków Węgier z Unią Europejską i NATO, które uległy rozpadowi pod rządami Orbána. Europejscy przywódcy szybko pogratulowali Madziarowi.
Nie jest jeszcze jasne, czy partia Cisa Magyara będzie dysponować większością dwóch trzecich w parlamencie, aby rządzić bez koalicji. Po przeliczeniu 77% głosów uzyskał ponad 53% poparcia w porównaniu do 38% dla rządzącej partii Fidesz Orbána.
To cios dla Orbána, bliskiego sojusznika zarówno prezydenta USA Donalda Trumpa, jak i prezydenta Rosji Władimira Putina. Orbán przyznał się do porażki po, jak to określił, „bolesnym” wyniku wyborów.
„Pogratulowałem zwycięskiej partii” – powiedział Orban swoim zwolennikom. „Będziemy służyć narodowi węgierskiemu i naszej ojczyźnie ze strony opozycji” – powiedział.
„Dziękuję, Węgry!” Magyar opublikował dalej
Orbán, najdłużej urzędujący przywódca UE i jeden z jej największych antagonistów, przeszedł długą drogę od swoich początków jako liberalnego, antyradzieckiego podżegacza do przyjaznego Rosji nacjonalisty, którego dziś podziwia globalna skrajna prawica.
Wyborcy pojawili się tłumnie
O 18:30 Według Państwowego Biura Wyborczego frekwencja przekroczyła 77%, co stanowi rekord wśród wszystkich wyborów w postkomunistycznej historii Węgier.
Partie Orbána i Magyara oświadczyły, że otrzymały raporty o naruszeniach zasad wyborczych, co sugeruje, że obie strony mogą zakwestionować niektóre wyniki.
„Proszę naszych kibiców i wszystkich Węgrów: zachowajmy pokój i radość, a jeśli wyniki potwierdzą nasze oczekiwania, zorganizujmy wielki węgierski karnawał” – powiedział Magyar.
Mark Radnai, wiceprezydent Cisy, również wezwał do pojednania po napiętej kampanii. „Nie możemy być dla siebie wrogami. Wyciągnij rękę, przytul swoich sąsiadów, swoją rodzinę. To dzień zjednoczenia”.
„Wybór między Wschodem a Zachodem”
UE będzie czekać, co Madziar zrobi w sprawie Ukrainy. Orbán wielokrotnie udaremniał wysiłki UE mające na celu wsparcie Ukrainy w jej wojnie przeciwko rosyjskiej inwazji na pełną skalę, jednocześnie kultywując bliskie stosunki z Putinem i odmawiając zakończenia zależności Węgier od importu rosyjskiej energii.
Ostatnie doniesienia pokazały, że wysoki rangą członek rządu Orbána często dzielił się z Moskwą treścią unijnych rozmów, co doprowadziło do oskarżeń o działanie Węgier w ramach bloku w imieniu Rosji.
Orbán odegrał ogromną rolę w skrajnie prawicowej polityce populistycznej na całym świecie.
Członkowie ruchu Trumpa „Make America Great Again” należą do tych, którzy postrzegają rząd Orbána i jego partię polityczną Fidesz jako znakomite przykłady konserwatywnej, antyglobalistycznej polityki w działaniu, podczas gdy zwolennicy liberalnej demokracji i praworządności go oczerniają.
Oddając swój głos w Budapeszcie, 21-letni Marcell Mehringer powiedział, że będzie głosował „głównie za tym, aby Węgry stały się wreszcie tak zwanym krajem europejskim oraz za tym, aby młodzi ludzie, a właściwie wszyscy, wypełnili swój podstawowy obywatelski obowiązek, jakim jest zjednoczenie trochę tego narodu i zburzenie granic zrodzonych z nienawiści”.
Napięte stosunki z UE
W ciągu 16 lat sprawowania urzędu premiera Orbán rozpoczął surową rozprawę z prawami mniejszości i wolnością mediów, obalił wiele węgierskich instytucji i został oskarżony o przekierowanie dużych sum pieniędzy do kasy swojej sojuszniczej elity biznesowej, czemu zaprzecza.
Poważnie nadwyrężyło to także stosunki Węgier z UE. Choć Węgry to jeden z najmniejszych krajów w UE, liczący 9,5 mln mieszkańców, Orbán wielokrotnie wykorzystywał swoje weto do blokowania decyzji wymagających jednomyślności.
Niedawno zablokował pożyczkę UE dla Ukrainy w wysokości 90 miliardów euro (104 miliardów dolarów), co skłoniło partnerów do oskarżenia jej o przejęcie krytycznej pomocy.
Jego rywal przyszedł z wewnątrz.
Magyar (45 l.) szybko stał się najpoważniejszym rywalem Orbána.
Magyar, były członek Fideszu Orbána, w 2024 roku zerwał z partią i szybko utworzył Cisę. Od tego czasu niestrudzenie podróżował po Węgrzech, organizując wiece w dużych i małych miejscowościach w ramach intensywnej kampanii, w ramach której ostatnio odwiedzał nawet sześć miast dziennie.
W wywiadzie dla Associated Press na początku tego miesiąca Magyar powiedział, że wybory będą „referendum” w sprawie tego, czy Węgry pod rządami Orbána będą kontynuować dryfowanie w kierunku Rosji, czy też mogą odzyskać swoje miejsce wśród demokratycznych społeczeństw Europy.
Tisza jest członkinią Europejskiej Partii Ludowej, głównej centroprawicowej rodziny politycznej, której przywódcy rządzą 12 z 27 krajów UE.
Trudna walka wyborcza
Magyar stoczył ciężką walkę. Kontrola Orbána nad węgierskimi mediami publicznymi, które przekształcił w rzecznika swojej partii, oraz duże obszary rynku mediów prywatnych dają mu przewagę w rozpowszechnianiu swojego przekazu.
Jednostronna transformacja węgierskiego systemu wyborczego przez Fidesz i manipulowanie gerrymanderem w 106 okręgach wyborczych również będzie wymagało od Tiszy uzyskania o około 5% więcej głosów niż partia Orbána, aby uzyskać zwykłą większość.
Ponadto setki tysięcy etnicznych Węgrów w krajach sąsiednich miało prawo do głosowania w wyborach na Węgrzech i tradycyjnie głosowało przeważającą większością na partię Orbána.
Według licznych doniesień mediów, w tym „Washington Post”, rosyjskie tajne służby spiskowały, aby ingerować w wybory i przechylić je na korzyść Orbána. Premier oskarżył jednak sąsiednią Ukrainę, a także sojuszników Węgier z UE o próbę ingerencji w głosowanie w sprawie powołania „proukraińskiego” rządu.
Oskarżenia te są jednym z powodów, dla których wielu w UE postrzega Orbána jako zagrożenie dla przyszłości bloku.
Ale po drugiej stronie Atlantyku Trump i jego ruch MAGA są w pełni zaangażowani w kolejną kadencję Orbána. Trump wielokrotnie wspierał węgierskiego przywódcę, a wiceprezydent USA JD Vance złożył w zeszłym tygodniu dwudniową wizytę na Węgrzech, aby pomóc Orbánowi się tam dostać.
