Od tej środy dostęp do mediów społecznościowych dla wielu australijskich nastolatków będzie prawie niemożliwy. Dzieje się tak dlatego, że od 10 grudnia platformy mediów społecznościowych, takie jak TikTok i Instagram, muszą zakazać dostępu osobom poniżej 16 roku życia, pod groźbą znacznych kar finansowych. Premier Australii Anthony Albanese w oświadczeniu nazwał oczekujący zakaz „jedną z największych zmian społecznych i kulturowych, przed którymi stanął nasz naród”.
Od tego zakazu wiele zależy, i to nie tylko w Australii. Inne kraje w regionie uważnie monitorują zakaz nałożony na Canberrę. Na przykład Malezja oświadczyła, że od przyszłego roku planuje również zakazać nieletnim poniżej 16 roku życia dostępu do platform mediów społecznościowych.
Inne kraje rozważają mniej drastyczne sposoby kontrolowania korzystania przez nastolatków z mediów społecznościowych. 30 listopada Singapur ogłosił, że wprowadzi zakaz używania smartfonów na terenie kampusów szkół średnich.
Rządy Australii i Malezji argumentują jednak, że całkowity zakaz korzystania z mediów społecznościowych jest konieczny, aby chronić młodych ludzi przed szkodami w Internecie, takimi jak cyberprzemoc, wykorzystywanie seksualne i oszustwa finansowe.
Firmy technologiczne miały mieszane reakcje na zakaz mediów społecznościowych.
Niektórzy, jak Meta, zastosowali się i zaczęli usuwać Australijczyków poniżej 16 roku życia z Instagrama, wątków i Facebooka od 4 grudnia, na tydzień przed wejściem w życie krajowego zakazu. Gigant mediów społecznościowych potwierdził swoje zaangażowanie w przestrzeganie australijskiego prawa, ale wezwał do tego, aby sklepy z aplikacjami były odpowiedzialne za weryfikację wieku.
„Rząd powinien wymagać od sklepów z aplikacjami weryfikowania wieku i uzyskiwania zgody rodziców za każdym razem, gdy nastolatki poniżej 16 roku życia pobierają aplikacje, eliminując w ten sposób potrzebę wielokrotnego weryfikowania przez nastolatków swojego wieku w różnych aplikacjach” – powiedział rzecznik Meta.
Inne, takie jak YouTube, próbowały zostać wykluczone z zakazu, a spółka matka Google groziła nawet pozwaniem australijskiego rządu federalnego w lipcu 2025 r., ale bezskutecznie.
Eksperci powiedzieli jednak „Fortune”, że zakazy te mogą w rzeczywistości być szkodliwe, odbierając młodym ludziom przestrzeń do rozwijania własnej tożsamości i przestrzeń do uczenia się zdrowych nawyków cyfrowych.
„Zdrową częścią procesu rozwoju i radzenia sobie z ludzką kondycją jest proces odnajdywania siebie. Konsumowanie materiału kulturowego, łączenie się z innymi oraz odnajdywanie swojej społeczności i tożsamości jest częścią ludzkiego doświadczenia” – mówi Andrew Yee, adiunkt w Szkole Komunikacji i Informacji Wee Kim Wee na Uniwersytecie Technologicznym Nanyang (NTU).
Media społecznościowe „pozwalają młodym ludziom zdobywać informacje, zyskiwać afirmację i budować społeczność” – mówi Sun Sun Lim, profesor komunikacji i technologii na Singapore Management University (SMU), który również nazywa zakazy „bardzo prymitywnym narzędziem”.
Yee z NTU zwraca również uwagę, że młodzi ludzie mogą korzystać z platform takich jak YouTube, aby dowiedzieć się o hobby, które może nie być dostępne w ich lokalnych społecznościach.
Zmuszanie dzieci do opuszczenia „zimnego indyka” w mediach społecznościowych może również utrudnić im przejście do świata cyfrowego po osiągnięciu pełnoletności, mówi Chew Han Ei, starszy badacz w Szkole Polityki Publicznej Lee Kuan Yew na Uniwersytecie Narodowym w Singapurze (NUS).
„Rozsądnym sposobem jest powolny rozwój (korzystanie z mediów społecznościowych), ponieważ zdrowe korzystanie z mediów społecznościowych nie da się od razu wykształcić” – mówi Chew.
Aplikacja
Australia planuje wyegzekwować swój zakaz mediów społecznościowych, nakładając karę w wysokości 49,5 miliona dolarów australijskich (32,9 miliona dolarów) na firmy z branży mediów społecznościowych, które nie podejmują kroków w celu zakazania osobom poniżej 16 roku życia posiadania kont na swoich platformach.
Malezja nie wyjaśniła jeszcze, w jaki sposób mogłaby egzekwować swój własny zakaz mediów społecznościowych, ale minister komunikacji Fahmi Fadzil zasugerowała, że platformy mediów społecznościowych mogłyby weryfikować użytkowników za pomocą dokumentów wydawanych przez rząd, takich jak paszporty.
Chociaż młodzi ludzie być może wkrótce dowiedzą się, jak zachować dostęp do mediów społecznościowych. „Młodzi ludzie są mądrzy i jestem pewien, że znajdą na to sposób” – mówi Yee z NTU. Dodaje również, że młodzi ludzie mogą migrować na platformy, które nie są tradycyjnie definiowane jako sieci społecznościowe, takie jak witryny z grami, takie jak Roblox. Inne platformy społecznościowe, takie jak YouTube, również nie wymagają posiadania konta, co ogranicza skuteczność tych zakazów – dodaje.
Zmuszanie platform mediów społecznościowych do gromadzenia ogromnych ilości danych osobowych i dokumentów tożsamości wydawanych przez rząd może również wywołać problemy związane z prywatnością danych. „To bardzo intymne dane osobowe, od paszportów po cyfrowe dokumenty tożsamości, zbierane w celu weryfikacji wieku” – mówi Chew z NUS. „W pewnym momencie nastąpi naruszenie.”
Zmierzanie w kierunku zdrowego korzystania z sieci społecznościowych
Jak na ironię, niektórzy eksperci twierdzą, że zakaz może zwolnić platformy mediów społecznościowych z odpowiedzialności wobec ich najmłodszych użytkowników.
„Zakazy mediów społecznościowych nakładają na rodziców niesprawiedliwy obowiązek ścisłego nadzorowania korzystania z mediów społecznościowych przez ich dzieci” – mówi Lim z SMU. „Jeśli chodzi o platformę technologiczną, mogą ograniczyć zabezpieczenia dzieci, dzięki którym ich platformy są bezpieczniejsze, ponieważ obecnie młodym ludziom należy zabronić dostępu do nich i nie powinni byli odważać się (na nie) narażać się na ryzyko”.
Zamiast pozwalać na rozprzestrzenianie się szkód cyfrowych, platformy mediów społecznościowych powinny być odpowiedzialne za zapewnienie, że „przyczyniają się do zamierzonego i celowego wykorzystania” – argumentuje Yee.
Może to oznaczać uregulowanie sposobu korzystania przez firmy z funkcji interfejsu użytkownika, takich jak automatyczne odtwarzanie i nieskończone przewijanie, lub zapewnienie, że rekomendacje algorytmiczne nie będą przesyłać użytkownikom szkodliwych treści.
„Platformy czerpią korzyści (dochodowo, jeśli mogę dodać) z użytkowania przez ludzi, więc mają obowiązek zapewnić, że produkt jest bezpieczny i korzystny dla ich użytkowników” – wyjaśnia Yee.
Wreszcie, rozmowy na temat bezpiecznego korzystania z mediów społecznościowych powinny skupiać się na głosach młodych ludzi, dodaje Yee.
„Myślę, że musimy osiągnąć konsensus co do tego, czym jest bezpieczna i szanująca prawa przestrzeń internetowa” – mówi. „Musi to uwzględniać głosy młodych ludzi, ponieważ projektowanie polityki musi odbywać się w porozumieniu z osobami, których polityka ta dotyczy”.
