Po tym, jak Stany Zjednoczone i Iran zgodziły się we wtorek na tymczasowe zawieszenie broni, Republika Islamska zobowiązała się do otwarcia Cieśniny Ormuz – wąskiego zbiornika wodnego stanowiącego kluczowe wąskie gardło w światowym handlu ropą. Ale jest problem: Iran oświadczył, że planuje nałożyć myto na statki przepływające przez wąskie gardło i zmusić je do płacenia w kryptowalutach.
Perspektywa opłat za przejazd rozgniewała prezydenta Donalda Trumpa, ale nadal nie jest jasne, czy rząd irański pobiera cła we wszystkich przypadkach. Tymczasem ruch statków przez cieśninę nadal stanowi ułamek jego wolumenu od rozpoczęcia wojny pod koniec lutego.
Oto, co wiemy o opłatach drogowych, czego nie wiemy i dlaczego Iran prawdopodobnie wybrał kryptowalutę jako preferowaną metodę płatności:
Co Iran powiedział o opłatach za korzystanie z kryptowalut?
Przedstawiciele Republiki Islamskiej oświadczyli publicznie, że planują, aby statki w Cieśninie Ormuz płaciły opłaty za aktywa cyfrowe. Według irańskich mediów państwowych na początku kwietnia parlament opublikował plan, który to stwierdza.
Z drugiej strony Hamid Hosseini, rzecznik Irańskiego Związku Eksporterów Ropy, Gazu i Petrochemii, powiedział kilku mediom, że irańska armia planuje pobierać opłaty od tankowców za przejazd kryptowalutami.
Jakie kryptowaluty zbiera Iran?
Komentarze irańskich urzędników pojawiają się po doniesieniach o bardziej nieformalnym systemie taryfowym. Na początku kwietnia Bloomberg podał, że członkowie Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej, stanowiącego ramię armii stanowej, pobierali od tankowców 1 dolara za baryłkę za przejazd przez Cieśninę Ormuz.
Firma kryptoanalityczna TRM Labs stwierdziła w środowym raporcie, że od połowy marca irańskie wojsko obciążało statki przepływające przez strategiczne wąskie gardło kwotą do 2 milionów dolarów, akceptując płatności w różnych walutach fiducjarnych i cyfrowych: chińskim juanie, bitcoinie i potencjalnie stablecoinie USDT. (Stablecoiny to kryptowaluty powiązane z aktywami w świecie rzeczywistym, takimi jak dolar amerykański.)
Nadal nie jest jasne, czy Iran szeroko wykorzystuje kryptowaluty do uiszczania opłat drogowych. „Właściwie sytuacja zmienia się niezwykle szybko w środku wojny” – powiedział Fortune Ari Redbord, globalny szef ds. polityki w TRM Labs. „A dzisiaj nie widzimy w sieci dowodów na to, że uiszczanie opłat drogowych odbywa się na dużą skalę”.
Dlaczego Iran miałby chcieć używać kryptowalut?
Przez dziesięciolecia Stany Zjednoczone i ich sojusznicy nakładali na Iran szeroko zakrojone sankcje, które w dużej mierze uniemożliwiają rządowi dostęp do światowego systemu finansowego. To skłoniło Republikę Islamską do unikania walut i banków powiązanych ze Stanami Zjednoczonymi.
Obejmuje to kryptowaluty oparte na szynach finansowych, które nie są kontrolowane przez żaden rząd. I chociaż publiczny charakter łańcuchów bloków umożliwia śledzenie ruchów Bitcoinów i monet stabilnych, funduszy tych nie można łatwo skonfiskować. Jednocześnie Iran nabrał biegłości w wykorzystywaniu łańcuchów portfeli cyfrowych do ukrywania funduszy kryptograficznych powiązanych z reżimem.
„W ciągu ostatnich dwóch lat w Iranie zaobserwowaliśmy, że szuka on jakiegokolwiek sposobu na ominięcie amerykańskiego systemu finansowego” – powiedział Redbord. „Oznacza to przyjmowanie płatności za rzeczy w chińskich juanach. Oznacza to, że zaczynamy naprawdę przyglądać się kryptowalutom, aby akceptować płatności”.
W jaki sposób Iran wykorzystywał kryptowaluty w przeszłości?
Według raportu firmy zajmującej się analizą kryptowalut Chainalytic, irański ekosystem kryptograficzny wzrósł do 7,8 miliarda dolarów do 2025 roku. W czwartym kwartale tego roku Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej stanowił około połowy całego irańskiego ekosystemu kryptograficznego.
To skłoniło rząd USA do stłumienia prób obejścia sankcji przez Republikę Islamską. W styczniu Departament Skarbu USA nałożył sankcje na giełdy kryptowalut Zedcex i Zedxion za ułatwianie transakcji irańskiej armii. Według „Wall Street Journal” Departament Sprawiedliwości prowadzi dochodzenie w sprawie wykorzystania przez Iran giełdy kryptowalut Binance w celu obejścia amerykańskich sankcji.
