Wiceprezydent USA JD Vance powiedział, że negocjacje między USA a Iranem zakończyły się w niedzielę wczesnym rankiem bez porozumienia pokojowego po tym, jak Irańczycy odmówili przyjęcia amerykańskich warunków dotyczących nieopracowywania broni nuklearnej.
Trzecia runda historycznych bezpośrednich rozmów zakończyła się kilka dni po ogłoszeniu kruchego dwutygodniowego zawieszenia broni, gdy wojna, która zabiła tysiące ludzi i wstrząsnęła światowymi rynkami, wkroczyła w siódmy tydzień.
Ostatnie negocjacje trwały 21 godzin, powiedział Vance, a wiceprezydent był w stałym kontakcie z prezydentem USA Donaldem Trumpem i innymi członkami administracji.
„Ale prosty fakt jest taki, że musimy zobaczyć pozytywne zobowiązanie, że nie będą dążyć do posiadania broni nuklearnej i nie będą szukać narzędzi, które pozwoliłyby im szybko uzyskać broń nuklearną” – powiedział dziennikarzom Vance. „To jest główny cel prezydenta Stanów Zjednoczonych. I to właśnie próbowaliśmy osiągnąć w drodze tych negocjacji”.
Wiceprezydent powiedział, że rozmawiał z Trumpem „sześćdziesiąt, kilkanaście razy w ciągu ostatnich 21 godzin”, a także rozmawiał z sekretarzem stanu Marco Rubio, sekretarzem skarbu Scottem Bessentem i admirałem Bradem Cooperem, szefem Centralnego Dowództwa USA.
„Byliśmy w stałym kontakcie z zespołem, ponieważ negocjowaliśmy w dobrej wierze” – powiedział Vance, przemawiając na podium przed parą amerykańskich flag, w towarzystwie specjalnych wysłanników Steve’a Witkoffa i Jareda Kushnera u boku. „I wychodzimy stąd i wychodzimy stąd z bardzo prostą propozycją, metodą porozumienia, która jest naszą najlepszą i ostateczną ofertą. Zobaczymy, czy Irańczycy to zaakceptują”.
Trump powiedział, że zawiesi ataki na Iran na dwa tygodnie. Z wypowiedzi Vance’a nie wynikało, co będzie się działo po upływie tego okresu ani czy zawieszenie broni będzie obowiązywać.
Po krótkich uwagach Vance wszedł na pokład rządowego samolotu lecącego z Pakistanu.
Dwóch urzędników pakistańskich poinformowało, że dyskusje między szefami delegacji zostaną wznowione po przerwie. Jak twierdzą urzędnicy, którzy wypowiadali się pod warunkiem zachowania anonimowości, ponieważ nie byli upoważnieni do informowania prasy, część personelu technicznego obu zespołów nadal się spotyka.
USA twierdzą, że ich niszczyciele przepłynęły przez Cieśninę Ormuz
Tymczasem wojsko amerykańskie poinformowało, że dwa niszczyciele przepłynęły przez kontrolowaną przez Iran Cieśninę Ormuz przed przystąpieniem do usuwania min, co było pierwszym od rozpoczęcia wojny. Jednak irańskie media państwowe podały, że wspólne dowództwo wojskowe temu zaprzeczyło.
„Przeczesujemy Cieśninę. Nie obchodzi mnie, czy zawrzemy umowę, czy nie” – powiedział Trump reporterom, gdy rozmowy trwały i zbliżały się do 2 w nocy w Islamabadzie. Opisał negocjacje jako „bardzo głębokie”. Irańska telewizja państwowa zauważyła, jak to określiła, „poważne” różnice.
Delegacja amerykańska pod przewodnictwem Vance’a i irańska pod przewodnictwem przewodniczącego parlamentu Mohammada Baghera Qalibafa rozmawiały z Pakistanem, w jaki sposób przyspieszyć zawieszenie broni i tak zagrożone głębokimi nieporozumieniami i ciągłymi atakami Izraela na wspierany przez Iran Hezbollah w Libanie, którego Ministerstwo Zdrowia stwierdziło, że liczba ofiar śmiertelnych przekroczyła 2000.
Od czasu rewolucji islamskiej w Iranie w 1979 r. najbardziej bezpośredni kontakt ze Stanami Zjednoczonymi miał miejsce w 2013 r., kiedy prezydent Barack Obama zadzwonił do nowo wybranego prezydenta Hassana Rouhaniego, aby omówić irański program nuklearny. Sekretarz stanu Obamy John Kerry i jego odpowiednik Mohammad Javad Zarif spotkali się później podczas negocjacji w sprawie porozumienia nuklearnego z Iranem w 2015 r., co trwało ponad rok.
Teraz w znacznie szerszych rozmowach uczestniczyli Vance, niechętny zwolennik wojny, który ma niewielkie doświadczenie dyplomatyczne i ostrzegał Iran, aby „nie próbował nas oszukać”, oraz Qalibaf, były dowódca potężnej irańskiej Gwardii Rewolucyjnej, który wydał jedne z najbardziej ognistych oświadczeń Iranu od czasu rozpoczęcia walk.
Iran wyznacza „czerwone linie”, które obejmują odszkodowania za ataki
Delegacja Iranu powiedziała telewizji państwowej, że podczas spotkań z premierem Pakistanu Shehbazem Sharifem przedstawiła „czerwone linie”, obejmujące odszkodowanie za szkody spowodowane przez amerykańsko-izraelskie ataki, które rozpoczęły wojnę 28 lutego, oraz uwolnienie zamrożonych aktywów Iranu.
W wojnie zginęło co najmniej 3000 osób w Iranie, 2020 w Libanie, 23 w Izraelu i kilkanaście w krajach arabskich Zatoki Perskiej oraz spowodowała trwałe zniszczenia w infrastrukturze w sześciu krajach Bliskiego Wschodu. Kontrola Iranu nad Cieśniną Ormuz w dużej mierze odizolowała Zatokę Perską i jej eksport ropy i gazu od gospodarki światowej, powodując gwałtowny wzrost cen energii.
Odzwierciedlając wysoką stawkę, urzędnicy w regionie poinformowali, że urzędnicy z Chin, Egiptu, Arabii Saudyjskiej i Kataru przybyli do Islamabadu, aby pośrednio ułatwić rozmowy. Urzędnicy wypowiadali się pod warunkiem zachowania anonimowości, aby omówić delikatną kwestię.
Mieszkańcy Teheranu powiedzieli Associated Press, że są sceptyczni, ale pełni nadziei po tygodniach nalotów, które spowodowały zniszczenie w całym kraju, w którym zginęło około 93 milionów ludzi.
„Sam pokój nie wystarczy naszemu krajowi, ponieważ zostaliśmy poważnie dotknięci i poniesiono ogromne koszty” – powiedział 62-letni Amir Razzai Far.
W swoich najmocniejszych słowach papież Leon XIV potępił „oszukiwanie wszechmocy”, które podsyca wojnę.
USA wysyłają siły, aby pomogły w usuwaniu min w Cieśninie
Zamknięcie przez Iran Cieśniny Ormuz okazało się jego największą strategiczną przewagą w czasie wojny. Około jedna piąta światowej ropy naftowej przepływała tam zazwyczaj ponad 100 statkami dziennie. Od czasu zawieszenia broni zarejestrowano zaledwie 12 tranzytów.
W sobotę Trump powiedział w mediach społecznościowych, że Stany Zjednoczone rozpoczęły „oczyszczanie” cieśniny.
„Dziś rozpoczynamy proces ustanawiania nowego przejścia i wkrótce podzielimy się tą bezpieczną ścieżką z przemysłem morskim” – powiedział później dowódca Centralnego Dowództwa USA, admirał Brad Cooper. W oświadczeniu USA w sprawie niszczycieli dodano: „Dodatkowe siły amerykańskie, w tym podwodne drony, dołączą do akcji sprzątania w nadchodzących dniach”.
Minister spraw zagranicznych Iranu Abbas Araghchi powiedział, że Teheran przystępuje do negocjacji z „głęboką nieufnością” po atakach na Iran podczas poprzednich rozmów. Araghchi, członek delegacji Iranu w Pakistanie, powiedział w sobotę, że jego kraj jest gotowy na odwet w przypadku ponownego ataku.
10-punktowa propozycja Iranu przedstawiona przed rozmowami wzywała do gwarantowanego zakończenia wojny i domagania się kontroli nad Cieśniną Ormuz. Obejmowało zakończenie walk z „regionalnymi sojusznikami” Iranu i wyraźne wezwanie do zaprzestania izraelskich ataków na Hezbollah.
15-punktowa propozycja Stanów Zjednoczonych obejmuje ograniczenie irańskiego programu nuklearnego i ponowne otwarcie Cieśniny.
Izrael i Liban będą prowadzić bezpośrednie negocjacje
Izrael kontynuował ataki w Libanie, twierdząc, że nie ma tam zawieszenia broni. Iran i Pakistan nie zgadzają się.
Oczekuje się, że negocjacje między Izraelem a Libanem rozpoczną się we wtorek w Waszyngtonie, podało biuro prezydenta Libanu Josepha Aouna po niespodziewanym oświadczeniu Izraela zezwalającym na rozmowy pomimo braku oficjalnych stosunków między obydwoma krajami.
Jednak gdy tysiące ludzi w Libanie protestowało w sobotę przeciwko planowanym negocjacjom, premier Nawaf Salam oświadczył, że odłożył planowaną podróż do Waszyngtonu „w świetle obecnych okoliczności wewnętrznych”. Jego nieobecność nie powinna mieć wpływu na rozmowy, gdyż pierwsza tura ma odbyć się na szczeblu ambasadorów.
Izrael chce, aby rząd Libanu wziął odpowiedzialność za rozbrojenie Hezbollahu, jak przewidziano w zawieszeniu broni w listopadzie 2024 r. Jednak ta grupa bojowników przetrwała trwające od dziesięcioleci wysiłki mające na celu ograniczenie jej siły.
Hezbollah przyłączył się do wojny, wspierając Iran na początku. Następnie Izrael przeprowadził naloty i inwazję naziemną.
Według Ministerstwa Zdrowia tego kraju, w dniu ogłoszenia porozumienia o zawieszeniu broni z Iranem Izrael zaatakował Bejrut nalotami, zabijając ponad 300 osób w najbardziej śmiercionośnym dniu w Libanie od początku wojny.
