Stany Zjednoczone, Izrael i Iran zgodziły się we wtorek na dwutygodniowe zawieszenie broni, ale szok, jaki odczuwasz za każdym razem, gdy idziesz do supermarketu, będzie jeszcze większy, jeśli wojna będzie trwać. Eksperci twierdzą, że jednym z pierwszych miejsc, w których to poczujesz, będzie alejka z produktami.
Analiza cen hurtowych produktów rolnych przeprowadzona przez Fortune na podstawie danych USDA wykazała, że od początku wojny ceny podstawowych artykułów spożywczych, takich jak pomidory, banany i żółta cebula, odnotowały znaczny wzrost cen. Organizacja Narodów Zjednoczonych podała, że jej światowy wskaźnik cen żywności wzrósł w marcu o 2,4%, co stanowi drugi miesiąc z rzędu wzrostu cen.
„Ostatnie duże zmiany to wojna powodująca wzrost cen oleju napędowego, nawozów i środków chemicznych” – powiedział Fortune Jeffrey Dorfman, profesor ekonomii rolnictwa i zasobów na Uniwersytecie Stanowym Karoliny Północnej.
USDA przewidywało, że ceny żywności wzrosną o 3,6% w 2026 r., ale rosnące ceny paliwa powinny doprowadzić jedynie do wzrostu cen produktów rolnych o 1–2%, powiedział Dorfman.
Jak ceny paliw wpływają na ceny artykułów spożywczych
Aby zrozumieć, jak ceny paliwa rzeczywiście wpływają na rachunki za artykuły spożywcze, należy przyjrzeć się wpływowi energii na ceny żywności. Paliwa kopalne wykorzystywane do produkcji ropy naftowej, oleju napędowego i nawozów stosowanych w rolnictwie i dystrybucji stanowią od 15% do 30% kosztów produkcji, wyjaśnił Dorfman. Jeśli ceny gazu wzrosną o 30%, tak jak miało to miejsce od początku wojny, produkty rolne, które stanowią około jednej piątej koszyka sklepowego, wzrosną jedynie o 1–2%, szacuje Dorfman.
Koszty wysyłki są również kluczowym czynnikiem wzrostu cen. Dorfman powiedział, że o tej porze roku większość amerykańskich produktów rolnych pochodzi z Florydy, Arizony, Kalifornii i Meksyku. Jeśli mieszkasz dalej od tych miejsc i żywność musi podróżować dłużej, zauważysz większy wpływ na ceny, powiedział.
Inne czynniki wpływające na ceny artykułów spożywczych
Ceny paliw to nie wszystko.
Dorfman stwierdził, że ceny żywności wykazywały presję wzrostową jeszcze przed wojną w Iranie. Rosnący niedobór siły roboczej wynikający z ograniczonej imigracji, suszy i ogólnej inflacji doprowadziły do wzrostu cen – stwierdził.
Praca, która generuje około połowę kosztów żywności, w największym stopniu przyczyniła się do wzrostu cen przed wojną, powiedział Fortune Chris Barrett, profesor ekonomii stosowanej i zarządzania na Uniwersytecie Cornell, który studiuje rolnictwo międzynarodowe.
„Niedobory siły roboczej były bardzo realną cechą łańcucha wartości żywności w ciągu ostatnich 14 miesięcy, co oznacza, że muszą płacić więcej za nadgodziny” – stwierdził. „Muszą płacić więcej, aby pozyskać lub zatrzymać pracowników, ponieważ tracą pracowników w wyniku zatrzymywania lub deportacji ludzi”.
W październiku Departament Pracy złożył w Rejestrze Federalnym raport, w którym oszacował, że 42% siły roboczej w rolnictwie w USA nie może wjechać do kraju, grozi mu deportacja lub opuszcza kraj.
Barrett powiedział, że kolejnym kluczowym czynnikiem są ceny energii elektrycznej, poza cenami paliwa i oleju napędowego.
„Rachunek za energię supermarketów jest również wliczony w cenę” – powiedział. „Wystarczy pomyśleć o wszystkich ciężarówkach chłodniach, które widzisz, przewożących owoce, warzywa i produkty mleczne. Pomyśl o wszystkich chłodniach i zamrażarkach w supermarkecie. Pomyśl o całej energii elektrycznej napędzającej maszyny przetwarzające i pakujące”.
„Wszystkie te wyższe koszty energii elektrycznej stają się dodatkowym wydatkiem w rachunku za artykuły spożywcze, a to był problem już przed wojną” – kontynuował.
Barrett powiedział, że cła podniosły także ceny produktów rolnych przed wojną.
„Cła to podatek, który jest na samym szczycie” – powiedział. „Importer płaci cło na rzecz rządu za import pomidorów z Meksyku lub brokułów z Chile podczas naszej zimy. Dzieje się to bezpośrednio między mną a tobą przy kasie w supermarkecie”.
Czego się spodziewać w nadchodzących miesiącach
Ceny żywności mogą wzrosnąć znacznie wyżej, jeśli wojna będzie kontynuowana, powiedział Dorfman.
„To nie tak, że nie możemy teraz wysłać ropy, ale nadrobimy to, gdy to się skończy. Normalne ilości ropy będą mogły być ponownie wysyłane, ale tak naprawdę nigdy nie będziemy w stanie tego nadrobić” – powiedział Dorfman. „Z pewnością nie mogę przewidzieć, jak długo potrwa wojna, ale im dłużej będzie trwała, tym dłużej ceny ropy będą utrzymywały się na wysokim poziomie i tym wolniejszy będzie ich powrót do normalności”.
Chociaż obecny wpływ wojny na ceny artykułów spożywczych może być łagodny, klienci mogą odczuwać ból przez resztę roku, jeśli wojna będzie trwać jeszcze dwa lub trzy miesiące, powiedział Dorfman. Dzieje się tak częściowo dlatego, że większość upraw rośnie tylko raz w roku. Dlatego też, jeśli wiosną i latem rolnicy użyją droższych nawozów do uprawy roślin takich jak kukurydza, może to mieć wpływ na ceny aż do następnego sezonu wegetacyjnego.
Jeśli wojna nie potrwa długo, ceny żywności mogą nie wzrosnąć, powiedział Fortune Peter Zaleski, profesor ekonomii na Uniwersytecie Villanova. Chociaż ceny upraw są zwykle zmienne, inne produkty spożywcze mogą nie ulec zmianie w najbliższym czasie.
„Nawet szczególnie w handlu detalicznym firmy niechętnie podnoszą ceny” – powiedział Zaleski. „Prawdopodobnie czekają, aby się upewnić”, szczególnie jeśli chodzi o żywność przetworzoną fabrycznie. Inni producenci mogą zareagować zmniejszeniem inflacji lub oferowaniem mniejszej ilości produktu w tej samej cenie, powiedział.
