Prezydent USA Donald Trump powiedział we wtorek wieczorem, że wycofuje swoje groźby przeprowadzenia niszczycielskich ataków na Iran, wybierając objazd w celu deeskalacji wojny na niecałe dwie godziny przed ostatecznym terminem kapitulacji Teheranu, w przeciwnym razie „cała cywilizacja umrze dziś wieczorem”.
Trump powiedział, że wstrzymuje się z groźbami ataków na irańskie mosty, elektrownie i inne cele cywilne, pod warunkiem, że Teheran zgodzi się na dwutygodniowe zawieszenie broni i ponowne otwarcie Cieśniny Ormuz, kluczowej drogi wodnej, którą w czasie pokoju transportowana jest jedna piąta światowej ropy. Powiedział także, że Iran zaproponował „wykonalny” 10-punktowy plan pokojowy, który mógłby pomóc zakończyć wojnę rozpoczętą przez Stany Zjednoczone i Izrael 28 lutego.
Najwyższa Rada Bezpieczeństwa Narodowego Iranu oświadczyła, że zgodziła się na dwutygodniowe zawieszenie broni i od piątku będzie negocjować ze Stanami Zjednoczonymi w Islamabadzie. „Podkreśla się, że nie oznacza to końca wojny” – stwierdzono w oświadczeniu Rady.
W poście na swoim portalu społecznościowym Trump oświadczył, że jeśli Iran zgodzi się na „PEŁNE, NATYCHMIASTOWE i BEZPIECZNE OTWARCIE Cieśniny Ormuz”, „zawiesi bombardowania i ataki na Iran na okres dwóch tygodni”.
Odkąd wojna rozpoczęła się 28 lutego, Trump wielokrotnie wycofuje się z terminów tuż przed ich wygaśnięciem.
Czyniąc to ponownie we wtorek, Trump oświadczył, że podjął decyzję „na podstawie rozmów” z premierem Pakistanu Shehbazem Sharifem i generałem Asimem Munirem, potężnym szefem pakistańskiej armii.
Sharif w poście X godzin wcześniej nalegał, aby Trump przedłużył termin o dwa tygodnie, aby umożliwić postęp dyplomacji. Za pomocą tej samej wiadomości zwrócił się do Iranu o otwarcie cieśniny na dwa tygodnie.
Prezydent w swoim poście w mediach społecznościowych stwierdził, że Iran przedstawił „realistyczną podstawę do negocjacji”.
„Prawie wszystkie punkty przeszłych sporów zostały uzgodnione między Stanami Zjednoczonymi a Iranem, ale dwutygodniowy okres umożliwi sfinalizowanie i sfinalizowanie porozumienia” – powiedział Trump.
Poprzednie groźby Trumpa uruchomiły dzwonki alarmowe
Wydaje się, że ekspansywna groźba ze strony Trumpa we wtorek nie uwzględniała potencjalnych szkód dla ludności cywilnej, co zdaniem czołowych Demokratów w Kongresie, niektórych urzędników ONZ i badaczy prawa wojskowego takich ataków stanowiłoby naruszenie prawa międzynarodowego.
Przedstawiciel Teheranu przy ONZ, Amir-Saeid Iravani, powiedział, że groźby „stanowią podżeganie do zbrodni wojennych i potencjalne ludobójstwo” oraz że Iran „podejmie natychmiastowe i proporcjonalne środki wzajemne”, jeśli Trump przeprowadzi niszczycielskie ataki.
Stany Zjednoczone i Izrael uderzyły w Iran atakami wymierzonymi w jego zdolności wojskowe, przywództwo i program nuklearny. Iran odpowiedział serią ataków na Izrael i jego sąsiadów z Zatoki Arabskiej, powodując chaos w regionie oraz ogromne wstrząsy gospodarcze i polityczne.
We wtorek wieczorem premier Pakistanu nalegał, aby Trump przedłużył termin o dwa tygodnie, aby umożliwić dyplomacji dalszy rozwój. W poście na portalu X Shehbaz Sharif, którego kraj przewodzi negocjacjom, również wezwał Iran do otwarcia Cieśniny Ormuz na dwa tygodnie.
Przed upływem terminu naloty uderzyły w dwa mosty i stację kolejową, a Stany Zjednoczone zaatakowały infrastrukturę wojskową na wyspie Kharg, kluczowym węźle irańskiej produkcji ropy.
Trump już wcześniej wydłużał terminy
Od początku wojny Trump wielokrotnie narzucał terminy związane z groźbami, by je tylko przedłużać. Teheran odrzucił wcześniej propozycję 45-dniowego zawieszenia broni przedstawioną przez mediatorów egipskich, pakistańskich i tureckich, twierdząc, że chce definitywnego zakończenia wojny.
Prezydent Iranu powiedział, że do walki zgłosiło się na ochotnika 14 milionów ludzi, w tym on sam. Dzieje się tak pomimo słów Trumpa, że siły amerykańskie mogą zniszczyć wszystkie mosty w Iranie w ciągu kilku godzin i obrócić wszystkie elektrownie w dymiące gruzy mniej więcej w tym samym czasie.
Nie było jasne, czy wtorkowe naloty na Iran miały związek z groźbami Trumpa dotyczącymi rozszerzenia listy celów cywilnych. Co najmniej dwa cele były podłączone do irańskiej sieci kolejowej, a izraelski premier Benjamin Netanjahu powiedział, że izraelskie samoloty bojowe zaatakowały mosty i linie kolejowe w Iranie.
Teheran ostrzelał Izrael i Arabię Saudyjską, powodując tymczasowe zamknięcie głównego mostu.
Chociaż Iran nie może dorównać wyrafinowaniu amerykańskiej i izraelskiej broni ani ich dominacji w powietrzu, jego dominacja nad cieśniną od rozpoczęcia wojny pod koniec lutego wywołuje zamieszanie w światowej gospodarce i zwiększa presję na Trumpa, zarówno w kraju, jak i za granicą, aby znalazł wyjście z impasu.
Trump utrzymuje otwartą rampę wyjazdową
„Cała cywilizacja umrze dziś wieczorem i nigdy nie powróci”, jeśli porozumienie nie zostanie osiągnięte, Trump oznajmił w poście internetowym we wtorek rano. Ale wydawał się też pozostawiać otwartą możliwość wyjścia, mówiąc, że „być może może wydarzyć się coś rewolucyjnie wspaniałego”.
Wcześniej irańska urzędniczka Alireza Rahimi opublikowała wiadomość wideo, w której wezwała „wszystkich młodych ludzi, sportowców, artystów, studentów i studentów uniwersytetów oraz ich nauczycieli” do tworzenia ludzkich łańcuchów wokół elektrowni.
Irańczycy w przeszłości tworzyli ludzkie łańcuchy wokół obiektów nuklearnych w okresach intensywnych napięć z Zachodem. Media państwowe zamieściły w Internecie filmy przedstawiające setki ludzi machających flagami zgromadzonych przy dwóch mostach i elektrowni setki kilometrów od Teheranu, chociaż nie było jasne, jak powszechna była ta praktyka.
Generał irańskiej Gwardii Rewolucyjnej ostrzegł, że Iran „na lata pozbawi Stany Zjednoczone i ich sojuszników ropy i gazu w regionie” oraz rozszerzy swoje ataki na cały region Zatoki Perskiej, jeśli Trump spełni swoją groźbę.
W Teheranie atmosfera była ponura. Jeden z młodych profesorów powiedział, że wielu przeciwników irańskiego systemu islamskiego ma nadzieję, że ataki Trumpa szybko go obalą. W miarę jak wojna się przeciąga, obawia się, że ataki amerykańskie i izraelskie spowodują chaos.
„Jeśli nie będziemy mieli Internetu i elektryczności, wody i gazu, tak naprawdę cofamy się do epoki kamienia, jak powiedział Trump” – powiedział The Associated Press, przemawiając pod warunkiem zachowania anonimowości ze względu na swoje bezpieczeństwo.
Rosnąca krytyka zagrożeń
We wtorek w Rzymie papież Leon XIV powiedział, że groźby są „naprawdę nie do przyjęcia” i że takie ataki naruszałyby prawo międzynarodowe.
Minister spraw zagranicznych Francji Jean-Noël Barrot powiedział, że ataki na infrastrukturę cywilną i energetyczną mogą stanowić zbrodnię wojenną. Sprawy te są niezwykle trudne do ścigania. Trump oświadczył, że „w ogóle nie przejmuje się” popełnieniem zbrodni wojennych.
Rzecznik Sekretarza Generalnego ONZ Antonio Guterresa powiedział, że jest „głęboko zaniepokojony” zagrożeniami i żaden cel wojskowy nie uzasadnia ataku na infrastrukturę cywilną.
Naloty uderzyły w Iran, który ostrzeliwał Arabię Saudyjską i Izrael
Intensywne naloty na Teheran, w tym na dzielnice mieszkalne. W przeszłości celem tych ataków był irański rząd i funkcjonariusze bezpieczeństwa.
Izraelskie wojsko oświadczyło, że zaatakowało irański zakład petrochemiczny w Sziraz drugi dzień z rzędu. Wojsko oświadczyło później, że zaatakowało także mosty w kilku miastach, które były wykorzystywane przez siły irańskie do transportu broni i sprzętu wojskowego.
Urzędnik amerykański, wypowiadający się pod warunkiem zachowania anonimowości w celu omówienia wrażliwych operacji wojskowych, opisał ataki na wyspę Kharg jako wymierzone w wcześniej zaatakowany, a nie infrastrukturę naftową.
Arabia Saudyjska oświadczyła, że przechwyciła siedem rakiet balistycznych i cztery drony wystrzelone przez Iran. Iran ostrzelał także Izrael.
Od początku wojny w Iranie zginęło ponad 1900 osób, ale rząd od wielu dni nie aktualizował tych danych.
W Libanie, gdzie Izrael walczy ze wspieranymi przez Iran bojownikami Hezbollahu, zginęło ponad 1500 osób. a ponad 1 milion osób zostało wysiedlonych. Zginęło tam jedenastu izraelskich żołnierzy.
W państwach Zatoki Arabskiej i na okupowanym Zachodnim Brzegu zginęło ponad dwadzieścia osób, a w Izraelu zgłoszono 23 zgony i 13 amerykańskich żołnierzy.
___
Gambrell doniósł z Dubaju w Zjednoczonych Emiratach Arabskich. Magdy relacjonowała z Kairu. Dziennikarze Associated Press John Leicester w Paryżu; Nicole Winfield w Rzymie; Amir-Hussein Radjy w Kairze; Natalie Melzer w Jerozolimie; Farnoush Amiri w Organizacji Narodów Zjednoczonych; oraz Konstantin Toropin, Seung Min Kim, Michelle L. Price, Joshua Boak i Will Weissert w Waszyngtonie wnieśli swój wkład w powstanie tego raportu.
