Wielka Brytania oskarżyła w czwartek Iran o przetrzymywanie gospodarki światowej jako zakładnika, podczas gdy dyplomaci z ponad 40 krajów prowadzili rozmowy na temat sposobów ponownego otwarcia Cieśniny Ormuz, ważnego szlaku morskiego, który został zablokowany przez wojnę amerykańsko-izraelską z Iranem.
Stany Zjednoczone nie wezmą udziału w wirtualnym spotkaniu, które nastąpi po tym, jak prezydent Donald Trump dał jasno do zrozumienia, że jego zdaniem zabezpieczanie drogi wodnej, zamkniętej w wyniku wojny amerykańsko-izraelskiej z Iranem, nie należy do zadań Stanów Zjednoczonych. Trump zdyskredytował także europejskich sojuszników Ameryki za brak wsparcia wojny i ponowił groźby wycofania Stanów Zjednoczonych z NATO.
Minister spraw zagranicznych Wielkiej Brytanii Yvette Cooper powiedziała, że rozmowy, które skupiają się na środkach politycznych i dyplomatycznych, a nie wojskowych, pokazały „siłę naszej międzynarodowej determinacji” w ponownym otwarciu cieśniny.
„Widzieliśmy, jak Iran porywa międzynarodowy szlak żeglugowy, aby trzymać światową gospodarkę jako zakładnika” – powiedział na początku spotkania. Cooper powiedział, że „niezrównoważony” wzrost cen ropy i żywności „wpływa na domy i firmy w każdym zakątku świata”.
Transport morski w cieśninie został ograniczony do minimum
Irańskie ataki na statki handlowe i groźba kolejnych wstrzymały prawie cały ruch na szlaku wodnym łączącym Zatokę Perską z resztą oceanów świata, zamykając kluczową trasę dla światowego przepływu ropy i powodując gwałtowny wzrost cen ropy.
Według firmy zajmującej się danymi morskimi Lloyd’s List Intelligence od rozpoczęcia wojny 28 lutego w Zatoce Perskiej doszło do 23 bezpośrednich ataków na statki handlowe w Zatoce Perskiej, w wyniku których zginęło 11 członków załogi.
Ruch przez cieśninę został spowolniony i nadal jest zdominowany przez uchylające się od sankcji tankowce przewożące irańską ropę, jak poinformował Lloyd’s List Intelligence na czwartkowej odprawie. Powiedział, że podejrzana operacja, w ramach której irańscy weterani, którzy mogą przejść, jest kontynuowana, podczas gdy Teheran utrzymuje kontrolę nad kluczową drogą wodną.
W środowym wieczornym przemówieniu telewizyjnym Trump powiedział, że kraje zależne od ropy przepływającej przez Cieśninę Ormuz „muszą to wykorzystać i docenić”, ponieważ Stany Zjednoczone nie zrobiłyby tego.
Żaden kraj nie wydaje się skłonny do próby otwarcia cieśniny siłą podczas trwania walk, a Iran może atakować statki za pomocą rakiet przeciwokrętowych, dronów, jednostek szturmowych i min.
Prezydent Francji Emmanuel Macron powiedział, że otwarcie cieśniny siłą jest „nierealne”.
Ponowne otwarcie cieśniny „można przeprowadzić jedynie w koordynacji z Iranem” w drodze negocjacji, które nastąpią po ewentualnym zawieszeniu broni, powiedział Macron reporterom w czwartek podczas wizyty w Korei Południowej.
Francja nalega na zorganizowanie międzynarodowej misji obejmującej narody europejskie i pozaeuropejskie w celu eskortowania tankowców z ropą i gazem drogą wodną po zakończeniu najbardziej intensywnej fazy konfliktu. Rząd brytyjski powiedział, że planiści wojskowi z nieokreślonej liczby krajów spotkają się w przyszłym tygodniu, aby zaplanować sposoby zapewnienia bezpieczeństwa po zakończeniu walk, w tym ewentualne prace rozminowujące i „spokój” żeglugi handlowej.
Tymczasem ponad trzydzieści krajów, w tym Wielka Brytania, Francja, Niemcy, Włochy, Kanada, Japonia i Zjednoczone Emiraty Arabskie, podpisało oświadczenie, w którym żąda, aby Iran zaprzestał prób blokowania cieśniny i zobowiązał się do „przyczynienia się do odpowiednich wysiłków w celu zapewnienia bezpiecznego przejścia” drogą wodną.
Cooper powiedział, że ponad 40 krajów obecnych na spotkaniu – w porównaniu z 35 ogłoszonymi w środę – omówiło „środki planowania dyplomatycznego i międzynarodowego”, które mają zapewnić bezpieczne ponowne otwarcie cieśniny, a także działania zapewniające bezpieczeństwo 20 000 marynarzy na 2000 statków uwięzionych w wyniku konfliktu.
Spotkanie stanowi wiadomość dla Trumpa
Idea międzynarodowego wysiłku nawiązuje do międzynarodowej „koalicji chętnych”, która została utworzona pod przewodnictwem Wielkiej Brytanii i Francji, aby wzmocnić bezpieczeństwo Ukrainy po przyszłym zawieszeniu broni w tej wojnie. Ta koalicja jest po części próbą pokazania administracji Trumpa, że Europa zwiększa swoje wysiłki, aby zrobić więcej dla własnego bezpieczeństwa.
Pilną potrzebę wzmocnienia obrony kontynentalnej wzmocniła ponowna sugestia Trumpa, że Stany Zjednoczone mogą opuścić NATO. W środę powiedział, że sojusz wojskowy „bardzo źle nas potraktował”.
David B. Roberts, profesor studiów nad bezpieczeństwem na Bliskim Wschodzie w King’s College w Londynie, powiedział, że wysiłki na rzecz zbudowania międzynarodowej koalicji wokół Ormuza „zdecydowanie są powiązane z szerszym antagonizmem Trumpa wobec NATO, że inni członkowie NATO nie przykładają do tego wagi”.
„Z pewnością chodzi tu w szczególności o Wielką Brytanię i Francję, które starają się przewodzić, aby bardzo wyraźnie pokazać pewien rodzaj przydatności” administracji Trumpa.
„Istnieje również bardzo pragmatyczna rzeczywistość, w której Stany Zjednoczone są eksporterem ropy” – dodał. „Bezpośredni nacisk na konsekwencje blokady energetycznej w Zatoce Perskiej spada na Europę i oczywiście Azję w znacznie większym stopniu niż na Stany Zjednoczone”.
———
Współautorzy prasy David McHugh z Frankfurtu w Niemczech i Sylvie Corbet z Paryża wnieśli swój wkład w powstanie tego raportu.
