Dla dowcipnisiów w pewnym wieku Fraser Smeaton jest bohaterem. Wraz ze swoim bratem Alim i byłym współlokatorem Gregorem Lawsonem szkocki lider biznesu jest założycielem Morph Costumes. Morph to brytyjska firma kostiumowa, która w 2009 roku wypuściła na rynek nową wersję zakrywającego całe ciało kostiumu zentai ze spandexu i stworzyła legion wirusowych filmów wideo. Kiedy w 2018 roku zespół jammistów „przekształcił” sklep GAP przy Piątej Alei, trzeba było wezwać policję. Załączony film miał miliony wyświetleń.
Największym rynkiem Morph Costumes są Stany Zjednoczone, szczególnie w okresie Halloween, kiedy dzieci od Detroit po West Palm Beach nie lubią nic innego jak kostiumy duchów i sztuczną krew. Smeaton, który kieruje firmą z centrali w Edynburgu, jest obecnie ekspertem w zakresie globalnej polityki taryfowej oraz negatywnego wpływu zmienności gospodarczej i barier handlowych. Prezydent powinien do niego zadzwonić.
Morph Costumes to przykład efektów taryfowych na Main Street. Garnitury produkuje w Chinach, które posiadają 30-letnie doświadczenie w branży produkcji odzieży na całym świecie. Przeniesienie produkcji gdzie indziej jest zbyt drogie.
Odkąd Donald Trump wszedł do Białego Domu po raz drugi, podatki od amerykańskiego importu, z którymi boryka się Morph, zaopatrujący Walmart i Target, gwałtownie wzrosły: od zerowych ceł do 20%, a następnie 50% ceł, po czym na krótko flirtują z cłami w wysokości 145%. Liczba ta ponownie spadła do 20%, zanim Sąd Najwyższy w zeszłym tygodniu orzekł, że cła są nielegalne i obniżył je do zera. Następnie Prezydent ogłosił nową stawkę 10%, choć istnieje pewne zamieszanie co do tego, czy faktycznie ma na myśli stawkę 15%.
„Z pewnością nie sprzyja to inwestycjom” – mówi mi Smeaton, posługując się ironicznym eufemizmem powszechnym wśród Szkotów. „Albo dla amerykańskiego konsumenta. Płacą wyższe ceny”. Kostiumy Morph Costume kosztują teraz o 9% więcej po tym, jak firma Smeatona została obciążona podatkiem w wysokości 3 milionów dolarów, co pozbawiło go większości zysków.
Wyższe ceny kostiumów czarownic może nie wywołają zamieszania w półkach lokalnego supermarketu, ale zawierają lekcję. Cła (podatek od towarów) zbierają pieniądze dla rządu USA (smeaton powiedział mi, że rachunki są płatne w ciągu siedmiu do dziesięciu dni). Zwiększają także inflację na wszystkie towary, których to dotyczy, od garniturów Supermana po lodówki i zamrażarki. Wpływ kosztów utrzymania ma bezpośredni odczyt w ankietach.
„Uważamy, że ceny konsumenckie wzrosły nieproporcjonalnie w kategoriach objętych większymi podwyżkami ceł” – stwierdził Goldman Sachs w nocie skierowanej do inwestorów i analityków jesienią ubiegłego roku. W zaktualizowanej w tym tygodniu prognozie oszacowano, że „przeniesienie taryf spowodowało wzrost podstawowych cen PCE (wydatków na konsumpcję osobistą) o około 0,7% do stycznia i spowoduje wzrost cen o dodatkowe 0,1% w pozostałej części 2026 r.”.
Prezydent mówił o cłach jako o narzędziu zachęcającym do repatriacji miejsc pracy do Stanów Zjednoczonych. Chociaż może to dotyczyć produkcji na dużą skalę (na przykład Volvo zwiększa produkcję w swojej fabryce w Ridgeville w Południowej Karolinie), nie jest to prawdą w przypadku wielu firm, których produkcja opiera się na Chinach. Tam produkuje się trzy czwarte wszystkich amerykańskich zabawek.
„Krajanie i szycie nie jest pracą, której chcą Amerykanie” – mówi Smeaton. „W Chinach koszty pracy wynoszą od 2 do 3 dolarów za godzinę. W Stanach Zjednoczonych jest to 20 dolarów za godzinę”. Wyjaśnia, że cła musiałyby wzrosnąć do 500%, aby warto było rozważyć relokację. Wiele firm zostałoby zamkniętych dużo wcześniej.
Morph Costumes przeczesało świat w poszukiwaniu alternatyw dla chińskiej produkcji, w tym Wietnam, Bangladesz i Kambodżę. Żadna z nich nie oferuje dogłębnej wiedzy specjalistycznej we wszystkim, od pozyskiwania tkanin po produkcję zamków błyskawicznych, która jest dostępna w Chinach, często w koniecznie małych partiach potrzebnych do szybko zbywalnych towarów konsumpcyjnych.
„Planowaliśmy otworzyć fabrykę w Indiach, ale poniesiono tam konsekwencje i nałożono cła, więc musieliśmy zrezygnować z tego pomysłu” – mówi Smeaton.
Jeśli chodzi o prezydenta, strategią często jest chaos. W przypadku firm takich jak Smeaton potrzebne jest coś odwrotnego: stabilność. Noszenie garniturów Morph może być świetną zabawą i generować 5 milionów wyświetleń na YouTube. Ale zniknięcie zysków po ostatnim oświadczeniu Białego Domu nie jest powodem do śmiechu.
