Jastrzębie budżetowi w Waszyngtonie są zwrócone na 3 kwietnia, kiedy Biały Dom planuje opublikować wniosek budżetowy na rok budżetowy 2027, skupiający się na „historycznym” znaczącym wzroście wydatków na obronę do 1,5 biliona dolarów. Zaledwie kilka tygodni temu dług publiczny przekroczył 39 bilionów dolarów i jest to alarmująca liczba, równie zróżnicowana jak w przypadku Elona Muska i Jerome’a Powella.
Musk, najbogatszy człowiek świata i przez krótki czas doradca Białego Domu, który przed odejściem w 2025 r. był związany z Departamentem Efektywności Rządu, ujął to bez ogródek na konferencji we wrześniu ubiegłego roku: „Jeśli spojrzymy na nasz dług publiczny, który jest niewiarygodnie wysoki, spłaty odsetek przekraczają budżet Departamentu Obrony i nadal rosną”. Ich wniosek: „Jeśli sztuczna inteligencja i roboty nie rozwiążą naszego długu publicznego, jesteśmy skończeni”.
Według szacunków głównego organu nadzoru prezydent Donald Trump reaguje na fakt, że spłaty odsetek przekraczają budżety wojskowe, zaciągając kolejne długi w celu zwiększenia budżetu wojskowego.
Komitet ds. Odpowiedzialnego Budżetu Federalnego (CRFB), bezpartyjny organ nadzoru fiskalnego, oszacował w poniedziałek, że zwiększenie budżetu obronnego o oczekiwaną kwotę zwiększy całkowite uznaniowe wydatki na obronę o 5,8 biliona dolarów w latach budżetowych 2027–2036 i zwiększy dług publiczny o 6,9 biliona dolarów po uwzględnieniu kosztów odsetkowych.
Propozycja, którą Trump po raz pierwszy przedstawił w styczniu w Truth Social, oznaczałaby „zdecydowanie największy wzrost wydatków na obronę rok do roku w okresie po drugiej wojnie światowej” – stwierdziła CRFB. Grupa zauważyła, że żądanie to „powinno zostać w pełni zrównoważone innymi propozycjami w ramach budżetu” i wezwała prawodawców do ograniczenia innych wydatków, zwiększenia dochodów lub wprowadzenia kombinacji tych dwóch, jeśli chcą spełnić żądanie prezydenta.
W poniedziałek podobne uwagi wypowiedział się równie autorytet jak prezes Rezerwy Federalnej Jerome Powell. W moderowanej dyskusji, w której wzięło udział około 400 studentów ekonomii z Harvardu, Powell powiedział, że choć nie uważa, że zadłużenie kraju wynoszące 39 bilionów dolarów jest bezpośrednio niebezpieczne, to jego trajektoria wymaga pilnych działań.
„Poziom zadłużenia nie jest niezrównoważony” – stwierdził Powell – „ale droga nie jest trwała. To nie skończy się dobrze, jeśli nie zrobimy czegoś wystarczająco szybko”.
Powell dokonał wyraźnego rozróżnienia pomiędzy wielkością długu a stopą jego wzrostu.
„Jasne jest, że nasz dług rośnie znacznie szybciej; dług rządu federalnego rośnie znacznie szybciej niż nasza gospodarka” – powiedział. „I ta proporcja rośnie. W dłuższej perspektywie jest to definicja niezrównoważonego rozwoju”.
Liczby uzasadniające zmartwienie Powella są porażające. Obecnie przewiduje się, że płatności odsetkowe netto od długu publicznego przekroczą 1 bilion dolarów w roku podatkowym 2026, czyli prawie trzykrotnie więcej niż 345 miliardów dolarów, które rząd zapłacił w 2020 roku. Tylko w pierwszych trzech miesiącach bieżącego roku fiskalnego płatności odsetkowe osiągnęły kwotę 270 miliardów dolarów, przekraczając już wydatki kraju na obronę w tym samym okresie. Biuro Budżetowe Kongresu przewiduje, że dług publiczny wzrośnie z obecnych 101% PKB do 120% PKB w 2036 r., pobijając rekord po II wojnie światowej.
Powell przekazał Kongresowi kontrolę nad rozwiązaniem tej kwestii.
„Nie musimy spłacać długu” – powiedział. „Musimy po prostu zachować równowagę pierwotną i zacząć rozwijać gospodarkę szybciej niż dług”.
Przyznał również, że jego ostrzeżenia dotyczące zadłużenia, niezmiennie od około dziesięciu lat na szczycie banku centralnego, w przeszłości pozostawały bez echa w Waszyngtonie: „W zasadzie trzymam się tych najważniejszych kwestii”, powiedział, „które w zasadzie wszyscy ignorują”.
Czas pokaże, czy Kongres posłucha wezwania CRFB do zrównoważenia wzrostu obronności. Ale arytmetyka fiskalna jest nieubłagana: nagromadzenie dodatkowego długu o prawie 7 bilionów dolarów na bazie 39 bilionów dolarów, przy stopach procentowych wyższych niż zaledwie kilka lat temu, znacznie zmniejsza margines błędu i sprawia, że ścieżka, przed którą ostrzegał Powell, staje się znacznie bardziej stroma.
