Prezydent Donald Trump powiedział, że w niedzielę Stany Zjednoczone siłą zajęły statek towarowy pływający pod banderą Iranu, który próbował ominąć blokadę morską w pobliżu Cieśniny Ormuz, co było pierwszym takim przechwyceniem od rozpoczęcia blokady irańskich portów w zeszłym tygodniu.
Trump w mediach społecznościowych powiedział, że niszczyciel rakietowy marynarki wojennej Stanów Zjednoczonych w Zatoce Omańskiej ostrzegł statek, aby się zatrzymał, ale statek tego nie zrobił. Powiedział, że marynarka wojenna „powstrzymała ich, wysadzając dziurę w maszynowni”, a amerykańscy żołnierze piechoty morskiej sprawowali opiekę nad statkiem o nazwie Touska i „widzieli, co jest na pokładzie”.
Wzbudziło to nadzieję na przedłużenie kruchego zawieszenia broni, które miało wygasnąć w środę, mimo że Waszyngton i Teheran pozostają w impasie w sprawie Cieśniny Ormuz.
Iran nie potwierdził swojej obecności. Chociaż jego główny negocjator, przewodniczący parlamentu Mohammed Bagher Qalibaf, powiedział w wywiadzie wyemitowanym w sobotni wieczór w telewizji państwowej, że „nie będzie odwrotu w dziedzinie dyplomacji”, przyznał, że między stronami utrzymuje się duża przepaść.
Gospodarz Pakistanu również nie potwierdził drugiej tury, ale władze zaczęły wzmacniać bezpieczeństwo w Islamabadzie. Urzędnik regionalny zaangażowany w te działania powiedział, że mediatorzy finalizują przygotowania, a na miejscu są zaawansowane amerykańskie zespoły ds. bezpieczeństwa. Urzędnik wypowiadał się pod warunkiem zachowania anonimowości, ponieważ nie był upoważniony do omawiania przygotowań z mediami.
Biały Dom powiedział, że wiceprezydent JD Vance, który w zeszły weekend prowadził pierwszą rundę historycznych bezpośrednich rozmów przez 21 godzin, poprowadzi delegację USA do Pakistanu wraz z wysłannikami Stevem Witkoffem i Jaredem Kushnerem.
Iran poinformował w sobotę, że otrzymał nowe propozycje ze Stanów Zjednoczonych. Nie jest jasne, czy którakolwiek ze stron zmieniła swoje stanowisko w kwestiach, które wykoleiły ostatnią rundę negocjacji, w tym w sprawie irańskiego programu wzbogacania broni jądrowej, jego regionalnych pełnomocników i kontroli nad Cieśniną Ormuz.
W oświadczeniu Trumpa powtórzono jego groźby wobec irańskiej infrastruktury, które wywołały powszechną krytykę i ostrzeżenia przed zbrodniami wojennymi. Jeśli Iran nie zaakceptuje porozumienia zaproponowanego przez Stany Zjednoczone, „Stany Zjednoczone zniszczą każdą elektrownię i most w Iranie” – napisał.
Iran twierdzi, że tranzyt przez Cieśninę Ormuz jest „niemożliwy”
Statki w dalszym ciągu nie mogą przepływać tą kluczową drogą wodną ze względu na zagrożenia ze strony Iranu i amerykańską blokadę statków płynących do i z irańskich portów. Na każdym końcu czekały setki łodzi na zezwolenie.
Grozi pogłębieniem jeden z najgorszych światowych kryzysów energetycznych od dziesięcioleci. Przez cieśninę zazwyczaj przepływa około jedna piąta światowego handlu ropą, wraz z krytycznymi dostawami nawozów dla rolników na całym świecie, gazem ziemnym i dostawami pomocy humanitarnej dla miejsc pilnie potrzebujących, takich jak Afganistan i Sudan.
W niedzielę urzędnicy irańscy nieugięcie twierdzili, że statki nie przepłyną, dopóki będzie obowiązywać amerykańska blokada. „Inni nie mogą przejść przez Cieśninę Ormuz, podczas gdy my nie możemy” – powiedział Qalibaf.
W poście na temat rozmów Trump oskarżył Iran o złamanie zawieszenia broni poprzez ostrzelanie statków przepływających przez cieśninę. Iran nazwał amerykańską blokadę naruszeniem, a rzecznik Ministerstwa Spraw Zagranicznych Esmail Baghaei nazwał ją w niedzielę „aktem agresji”.
Iran ogłosił ponowne otwarcie cieśniny po wejściu w życie w piątek 10-dniowego rozejmu między Izraelem a wspieraną przez Iran grupą bojowników Hezbollah w Libanie. Iran oświadczył jednak, że będzie nadal egzekwować tam swoje ograniczenia po tym, jak Trump oznajmił, że amerykańska blokada „pozostanie w pełni obowiązująca” do czasu osiągnięcia przez Teheran porozumienia ze Stanami Zjednoczonymi.
Po krótkim wzroście liczby prób tranzytu w sobotę Iran ostrzelił dwa statki handlowe pływające pod banderą Indii, które zostały zmuszone do zawrócenia, co skłoniło Indie do wezwania ambasadora Iranu w związku z „poważnym incydentem”. Indie zauważyły, że Iran przepuścił wcześniej kilka statków płynących do Indii.
Dla Republiki Islamskiej zamknięcie cieśniny, narzucone po rozpoczęciu przez Stany Zjednoczone i Izrael 28 lutego wojny z Iranem podczas rozmów na temat programu nuklearnego Teheranu, jest prawdopodobnie jej najpotężniejszą bronią, zadając Trumpowi polityczny ból. Dla Stanów Zjednoczonych blokada wywiera presję na i tak już osłabioną gospodarkę Iranu, pozbawiając ją długoterminowych przepływów pieniężnych.
Wojna, która trwa już ósmy tydzień, zabiła co najmniej 3000 osób w Iranie, ponad 2290 w Libanie, 23 w Izraelu i kilkanaście w państwach Zatoki Arabskiej. W Libanie zginęło piętnastu izraelskich żołnierzy, a w całym regionie zginęło 13 amerykańskich żołnierzy.
Ponieważ większość dostaw do amerykańskich baz wojskowych w regionie Zatoki Perskiej dociera przez cieśninę, „Iran jest zdeterminowany utrzymać nadzór i kontrolę ruchu przez cieśninę do całkowitego zakończenia wojny” – oznajmiła późną sobotą Najwyższa Rada Bezpieczeństwa Narodowego Iranu. Oznacza to trasy wyznaczone przez Iran, uiszczanie opłat i wydawanie świadectw tranzytowych.
Rada pełniła ostatnio funkcję de facto głównego organu decyzyjnego w Iranie.
Pakistan wywiera presję na dyplomację, a Iran wydaje ostrzeżenie
Minister spraw zagranicznych Pakistanu Ishaq Dar, który w niedzielę rozmawiał telefonicznie z ministrem spraw zagranicznych Iranu Abbasem Araghchi, powiedział, że jego kraj pracuje nad „zasypaniem” różnic między Stanami Zjednoczonymi a Iranem.
Pakistan powiedział później, że premier Shehbaz Sharif rozmawiał przez telefon przez 45 minut z prezydentem Iranu Masoudem Pezeszkianem.
Wiceminister spraw zagranicznych Iranu Saeed Khatibzadeh powiedział w sobotę Associated Press, że Stany Zjednoczone „ryzykują cały pakiet zawieszenia broni” swoją blokadą.
Khatibzadeh powiedział, że Iran nie przekaże Stanom Zjednoczonym swoich zapasów wzbogaconego uranu wynoszących 970 funtów (440 kilogramów), nazywając ten pomysł „porażką”. Wiceminister nie odniósł się do innych propozycji dotyczących wzbogaconego uranu, stwierdzając jedynie, że „jesteśmy gotowi rozwiać wszelkie wątpliwości”.
