Analitycy geopolityczni i energetyczni uważają, że teraz, gdy Stany Zjednoczone zajęły wenezuelski tankowiec, a prezydent Donald Trump ogłosił blokadę ropy, rezultaty mogą „zdewastować” borykającą się z trudnościami gospodarkę Wenezueli i wywrzeć większą presję na prezydenta Nicolása Maduro i możliwą zmianę reżimu.
Najważniejsze pytanie brzmi: jak daleko Stany Zjednoczone popchną blokadę tankowców objętych sankcjami (ogłoszenie Trumpa w mediach społecznościowych było skąpe w szczegółach) i na jak długo, ponieważ jest mało prawdopodobne, aby Maduro dobrowolnie zrzekł się władzy w najbliższej przyszłości, powiedział Francisco Monaldi, dyrektor Latynoamerykańskiego Programu Energetycznego w Baker Institute for Public Policy na Uniwersytecie Rice.
„To może być druzgocące. Mówimy o gospodarce, w której ponad 80% (może ponad 90%) dochodów rządu z wymiany walut pochodzi z ropy. Ropa jest absolutnie dominująca” – powiedział Monaldi, zauważając, że jedynym innym znaczącym towarem eksportowym Wenezueli jest skromny przemysł wydobywczy i rybołówstwo.
Wątpliwy wysiłek prawny (blokada jest historycznie „aktem wojny”) może skutkować „hiperinflacją” w Wenezueli, dalszym osłabieniem jej waluty, recesją gospodarczą i niedoborami paliwa dla obywateli – stwierdził.
Wenezuela posiada największe na świecie potwierdzone zasoby ropy naftowej, lecz kraj ten wydobywa mniej niż 1% światowej produkcji ropy. Wolumen Wenezueli spadł z 3,2 miliona baryłek dziennie w 2000 r. do niecałego 1 miliona baryłek obecnie pod rządami autorytarnych socjalistycznych reżimów Maduro i jego poprzednika Hugo Cháveza, z powodu połączenia złego zarządzania, braku inwestycji i eskalacji amerykańskich sankcji.
Powołując się na obawy dotyczące bezpieczeństwa narodowego związane z handlem narkotykami, Stany Zjednoczone zbombardowały wiele statków przybywających z Wenezueli (ponownie pod wątpliwymi uprawnieniami prawnymi), zabijając dotychczas ponad 80 osób, według amerykańskiej armii. W zeszłym tygodniu Stany Zjednoczone zaostrzyły konflikt, zajmując tankowiec Skipper objęty sankcjami za rzekome dokonywanie wielokrotnych nielegalnych transportów wenezuelskiej i irańskiej ropy.
16 grudnia Trump poszedł dalej, zamieszczając w mediach społecznościowych informację, że „nakazuje CAŁKOWITĄ I CAŁKOWITĄ BLOKADĘ WSZYSTKICH OBJĘTYCH SANKCJAMI TANKOWNIKÓW wchodzących i wyjeżdżających z Wenezueli”.
„Wenezuela jest całkowicie otoczona przez największą marynarkę wojenną, jaką kiedykolwiek zgromadzono w historii Ameryki Południowej” – powiedział Trump. „Będzie tylko coraz większe, a szok dla nich będzie większy niż kiedykolwiek wcześniej, aż do czasu, gdy zwrócą Stanom Zjednoczonym całą ropę, ziemię i inne aktywa, które wcześniej nam ukradli”.
Trump prawdopodobnie nawiązuje do wywłaszczenia wenezuelskich aktywów naftowych w 2007 r. od zagranicznych firm, w tym Exxon Mobil i ConocoPhillips, za rządów Cháveza.
Departament Stanu i Obrony USA odmówił komentarza, a Biały Dom nie odpowiedział natychmiast na wielokrotne prośby o komentarz.
Tak czy inaczej, ustalenie, jak to wszystko się potoczy, nie powinno zająć dużo czasu.
„W przypadku blokady bardzo łatwo jest zidentyfikować tankowiec” – powiedział Monaldi. „Zobaczymy, jak przejdą od obecnej retoryki do faktycznej realizacji polityki”.
Mnóstwo problemów logistycznych
W oświadczeniu Trumpa wyraźnie zacytowano „sankcje” tankowców, ale zeszłotygodniowe zajęcie spowodowało powrót większości statków z Wenezueli – z pewnymi wyjątkami – nawet tych, którym nie grożą sankcje. Nielicznych odważnych, którzy nie zmienili kursu z Wenezueli, nie schwytano.
Zatem najważniejsze pytania brzmią teraz: czy Stany Zjednoczone będą przechwytywać wyłącznie tankowce objęte sankcjami i czy Biały Dom nałoży nowe sankcje na tankowce zadokujące w Wenezueli, powiedział Monaldi.
„Jeśli nie, nie byłaby to w ogóle prawdziwa blokada, ponieważ w ciemnej flocie jest wiele statków” – powiedział Monaldi. „Ale jeśli nałożysz na nich sankcje podczas ładowania ropy, będzie to blokada”.
Flota Ciemności to tajna sieć starszych tankowców współpracujących z krajami objętymi sankcjami, takimi jak Iran i Rosja, które ukrywają swoje rejsy z ropą, uniemożliwiając śledzenie, używając fałszywych tożsamości i innych taktyk. Tankowiec Skipper był częścią ciemnej floty; Został on formalnie zatwierdzony trzy lata temu.
Konkluzja jest taka, że przejmowanie tankowców jest dla Stanów Zjednoczonych kosztowne, łącznie z logistyką transportu tankowca do Galveston w Teksasie, co właśnie przydarzyło się Skipperowi. Nowe sankcje również wymagają czasu i mnóstwa formalności.
„Już widzimy ogromny wpływ już jednego zajęcia. Widzimy, że statki, które przybyły do Wenezueli, krążą w obiegu” – powiedział Monaldi. „Gdyby to wszystko wydarzyło się w wyniku jednego zajęcia i sygnału, że mogą zrobić więcej, wyobrażam sobie, że byłby to bardzo silny środek odstraszający. Rabaty będą bardzo wysokie”.
Ze względu na wcześniejsze sankcje nałożone na wenezuelską ropę, około 80% jej eksportu trafia do Chin po dużych rabatach.
Monaldi szacuje, że blokada mogłaby z łatwością zmniejszyć o połowę eksport ropy z Wenezueli, nakładając jeszcze większe rabaty na pozostały eksport. Nieco ponad 15% eksportu Wenezueli trafia do Stanów Zjednoczonych dzięki specjalnej licencji Chevron na działalność w kraju i współpracy z państwowym koncernem naftowym PDVSA.
„Czy to możliwe, że Maduro mógłby powiedzieć Chevronowi: «Nie pozwolę ci brać więcej ropy. Dlaczego miałbym pozwolić ci zarabiać, skoro nie mogę na tym zyskać?»” – zapytał Monaldi.
W oświadczeniu rzecznik Chevronu, Bill Turenne, powiedział: „Działalność firmy Chevron w Wenezueli jest kontynuowana nieprzerwanie i w pełnej zgodności z przepisami ustawowymi i wykonawczymi mającymi zastosowanie do jej działalności, a także z ramami sankcji nałożonymi przez rząd Stanów Zjednoczonych”.
Jeśli eksport ropy z Wenezueli zostanie zmniejszony o połowę lub nawet więcej, krajowi szybko skończą się rezerwy ropy i będzie zmuszony do ograniczenia własnej produkcji ropy. Z biegiem czasu przywrócenie przepływów ropy wymaga czasu i pieniędzy, często około roku, powiedział Monaldi.
Powiedział, że Maduro prawdopodobnie nada priorytet krajowej rafinacji i produkcji paliw przy pozostałych dostawach, ale niedobory paliwa mogą w dalszym ciągu stać się czynnikiem powodującym dalszy gniew ludności Wenezueli.
„Nawet jeśli ludzie martwią się niedoborami benzyny, niedobory benzyny pojawiają się, ponieważ ludzie spieszą się, aby napełnić zbiorniki” – powiedział Monaldi.
Ale Maduro utrzyma się przy władzy tak długo, jak będzie mógł. Może nawet postrzegać blokadę jako oznakę słabości Trumpa, dodał Monaldi.
„Może to również zasygnalizować Maduro, że (Trump) nie jest skłonny pójść drogą wojskową”.
