Konwencjonalna mądrość podpowiada nam, że wszystko, co dobre, kiedyś się kończy. I na to właśnie przygotowuje się Fundacja Gatesów. Bill Gates i Melinda French Gates jako pierwsi opowiedzieli „Fortune” o swoich planach zamknięcia w 2045 r. fundacji charytatywnej o wartości 86 miliardów dolarów. (French Gates nie jest już częścią fundacji po rezygnacji ze stanowiska w 2024 r. po rozwodzie pary. Obecnie prowadzi własną fundację Pivotal Philanthropies, zajmującą się równością płci i zdrowiem na świecie).
W tym roku Fundacja Gatesów wyda rekordową kwotę 9 miliardów dolarów i zwolni do 500 stanowisk pracy w ciągu najbliższych pięciu lat w związku z planowanym zamknięciem największej prywatnej fundacji na świecie. Motywacją fundacji do tego posunięcia jest przyspieszenie działań na rzecz globalnego zdrowia, ubóstwa i edukacji, pomagając stypendystom w podejmowaniu ambitnych założeń już teraz, zamiast utrzymywać działalność w nieskończoność. Posunięcia te podkreślają, jak jedna z najważniejszych instytucji filantropijnych tego stulecia dostosowuje się do swojej schyłkowej epoki.
Decyzja Fundacji Gatesów o ograniczeniu wydatków rodzi pytania o to, kto zajmie jej przysłowiowe buty. Być może jest to postać taka jak MacKenzie Scott, filantrop i była żona założyciela Amazona Jeffa Bezosa, która tylko w ciągu ostatnich pięciu lat przekazała tysiącom organizacji 26 miliardów dolarów.
Nowy harmonogram Fundacji Gatesów
Zarząd Fundacji Gatesów zatwierdził największy w swojej 25-letniej historii budżet na kwotę 9 miliardów dolarów. Decyzja ta została podjęta niecały rok po zapowiedzi Gatesa, że instytucja zamknie swoje podwoje 31 grudnia 2045 r. i wyda około 200 miliardów dolarów w ciągu dwóch dekad. W ramach inicjatywy The Giving Pledge Gates zobowiązał się przekazać około 99% swojej fortuny, nazywając przyspieszony harmonogram reakcją na „pilne” problemy globalne, które nie mogą czekać na tradycyjne procedury darowizn.
Od momentu powstania fundacja przekazała już ponad 100 miliardów dolarów, stając się dominującym fundatorem globalnych działań w zakresie zdrowia, szczepionek i walki z ubóstwem oraz głównym graczem w edukacji K-12 w Stanach Zjednoczonych. Zarząd zatwierdził także zalecenie fundacji dotyczące zwiększenia w tym roku budżetów na kilka programów, od zdrowia kobiet po sztuczną inteligencję w amerykańskiej edukacji.
Redukcja stanowisk pracy w celu sfinansowania większych dotacji
Jak wynika z komunikatu prasowego z 14 stycznia, aby dotrzymać terminu wyznaczonego na 2045 r., zwiększając jednocześnie dotacje, Fundacja Gatesów zwolni do 2030 r. do 500 z około 2375 stanowisk (około 20% siły roboczej) w drodze redukcji etatów i zwolnień. Zarząd zatwierdził również górny limit kosztów operacyjnych, ograniczający koszty ogólne, takie jak wynagrodzenia, infrastruktura, obiekty i podróże, do nie więcej niż 1,25 miliarda dolarów, czyli około 14% całkowitego budżetu.
„Chociaż postęp jest możliwy, pozostaje kruchy, a wypełnianie naszego mandatu wymaga zaangażowania w dalsze działania z zachowaniem przejrzystości dla naszych pracowników i partnerów oraz zdyscyplinowanego zarządzania ograniczonymi zasobami fundacji” – stwierdził w oświadczeniu Mark Suzman, dyrektor generalny Fundacji Gatesów. Dodał, że redukcje będą miały charakter stopniowy i poddawany corocznym przeglądom, a nie jednorazową falą, w miarę przesuwania przez organizację większej liczby środków z działalności operacyjnej na dotacje.
Nowy model wielkiej filantropii
Decyzja Gatesa o zamknięciu fundacji mocno umieszcza ją w obozie „ograniczonych czasowo”, który zaczyna zyskiwać na popularności wśród innych współczesnych megadarczyńców, którzy twierdzą, że gromadzenie kapitału w nieskończoność nie sprawdza się w dzisiejszym społeczeństwie. Innym przykładem jest Scott, który od 2020 r. przekazał już 26 miliardów dolarów tysiącom organizacji charytatywnych i wielokrotnie pomagał organizacjom borykającym się z cięciami funduszy federalnych.
W 2025 r. Scott zapewnił organizacjom trzy ratunki po cięciach funduszy federalnych, w tym przekazał darowiznę w wysokości 45 milionów dolarów na rzecz The Trevor Project, organizacji zajmującej się kryzysem młodzieży LGBTQ+.
„Ta historyczna darowizna od MacKenziego Scotta nadeszła w czasie, gdy Projekt Trevor nigdy nie potrzebował jej bardziej” – powiedział Jaymes Black, dyrektor wykonawczy The Trevor Project, w oświadczeniu udostępnionym magazynowi Fortune. „Młodzież LGBTQ+ w Stanach Zjednoczonych stoi w obliczu rosnącego kryzysu zdrowia psychicznego, a zasoby, którymi dysponuje na wsparcie, są w dalszym ciągu upolitycznione i zagrożone”.
W 2025 r. Scott przekazał także darowiznę w wysokości 60 mln dolarów na rzecz Centrum Filantropii Katastrof w chwili, gdy administracja Trumpa podjęła decyzję o cięciu budżetu Federalnej Agencji Zarządzania Kryzysowego (FEMA), organizacji, od której Amerykanie oczekują pomocy podczas i po huraganach, pożarach, tornadach i powodziach. Scott przekazał także 80 milionów dolarów historycznie czarnemu Uniwersytetowi Howarda, co nadeszło w „właściwym momencie” i pomogło HBCU przetrwać zawieszenie działalności rządu federalnego, które opóźniło coroczne przyznanie środków na wsparcie sukcesów studentów, badań i darowizn na rzecz szpitali.
Scott jest także doskonałym przykładem osoby z klasy miliardera, która aktywnie stara się dzielić jak największą częścią swojego bogactwa, zamiast zatrzymywać je na zawsze.
Co oznacza zamknięcie Fundacji Gatesów dla organizacji non-profit i kto wypełnia pustkę
Dla organizacji non-profit zajmujących się globalnym zdrowiem i rozwojem ogłoszenie Gatesa to miecz obosieczny. Oznacza to, że w perspektywie krótkoterminowej zostanie rozdzielonych więcej pieniędzy, ale wyznacza również konkretny termin płatności dla jednej z organizacji, na których najbardziej polegają. Wiele z największych założeń fundacji – od szczepionek i zwalczania chorób po innowacje w rolnictwie – często wymaga długich terminów realizacji i koordynacji z rządami i innymi organizacjami. Rodzi to pytanie, co będzie po 2045 roku.
W miarę jak Fundacja Gatesów będzie kontynuować trwający 20 lat proces zamykania jej działalności, na jej rówieśników, takich jak miliarderzy z branży technologicznej i spadkobiercy nowej generacji, będzie rosła presja, aby wkroczyli i pomogli lub zmierzyli się z pytaniami, dlaczego nie robią wystarczająco dużo. French Gates powiedział niedawno, że ultrabogaci mogą więcej. Choć zobowiązanie podpisało ponad 250 najbogatszych ludzi na świecie, wielu jak dotąd nie wywiązało się z niego.
„Czy dali wystarczająco dużo? Nie” – powiedział French Gates w opublikowanym w grudniu wywiadzie dla Wired. „Próbujemy im pokazać: idź na całość. Możesz osiągnąć sukces, możesz być odważny”.
