W miarę jak Donald Trump szuka sposobu na wyjście z wojny z Iranem, Cieśnina Ormuz coraz bardziej przypomina labirynt, w którym naczelny wódz nie ma dobrego wyjścia.
Eksperci twierdzą, że każde zawieszenie broni lub wycofanie się Stanów Zjednoczonych, które zrzeknie się kontroli nad cieśniną, stwarza ryzyko stworzenia nowych problemów, w tym potencjalnego wywołania wyścigu zbrojeń nuklearnych między państwami Zatoki Perskiej. Jednak przejęcie kontroli militarnej nad cieśniną wymaga ogromnych kosztów i ryzyka, w tym strategicznej inwazji, która powstrzyma się od okupacji kraju. Trump powiedział 31 marca, że chce opuścić Iran za dwa lub trzy tygodnie, kilka godzin po tym, jak dał upust swoim sojusznikom, aby „poszli znaleźć własną ropę!”
Tymczasem utrzymywanie status quo – w którym Stany Zjednoczone i Izrael atakują cele irańskie, podczas gdy Iran pobiera wielomiliardowe opłaty za przejazd niektórych statków przez cieśninę – może wpędzić światową gospodarkę w recesję.
„Jeśli taka sytuacja będzie się utrzymywać przez kolejne dwa miesiące, znajdziemy się w globalnej recesji. Nie da się jej obejść” – powiedział Fortune Jim Wicklund, doświadczony analityk ds. ropy naftowej i dyrektor zarządzający w firmie inwestycyjnej PPHB, argumentując, że Stany Zjednoczone wpatrują się w beczkę kryzysu kredytowego i niebotycznie wysokiej inflacji.
Nawet niewielkie otwarcie cieśniny przyniosłoby jedynie chwilową ulgę. Ceny ropy i gazu ziemnego mogą spaść wraz ze wzrostem ruchu przez cieśninę, ale nadal będą znacznie wyższe niż w lutym, zanim Stany Zjednoczone i Izrael rozpoczęły wojnę, zwłaszcza jeśli Iran będzie nadal pobierał opłatę w wysokości 2 milionów dolarów za statek. „Cały świat nie będzie tolerował długoterminowych ofiar” – powiedział Wicklund. „Będzie wyższa premia za ryzyko, nawet jeśli cieśnina zostanie otwarta jutro”.
Stany Zjednoczone muszą stąpać po ziemi, aby przejąć kontrolę nad cieśniną – przez którą przechodzi 20% światowych zasobów ropy naftowej, skroplonego gazu ziemnego i produktów petrochemicznych – w przeciwnym razie zawrą rozejm, który prawdopodobnie nie będzie trwały, powiedział. „Trump musi coś zrobić i musi to zrobić wkrótce”.
Bob McNally, były doradca ds. energii Białego Domu za administracji George’a W. Busha i założyciel Rapidan Energy Group, poszedł o krok dalej, jeśli Stany Zjednoczone miałyby się wycofać bez militarnego przejęcia kontroli nad cieśniną.
„Byłoby to katastrofalne niepowodzenie dla interesów amerykańskiej polityki zagranicznej, które moim zdaniem przewyższyłoby nawet naszą porażkę w Wietnamie” – McNally powiedział Fortune. „Trudno byłoby znaleźć precedens lub analogię do porażki”.
gdzie jesteśmy
Ponad miesiąc po rozpoczęciu wojny średnia cena galona zwykłej benzyny w Stanach Zjednoczonych 31 marca po raz pierwszy od 2022 r. wzrosła powyżej 4 dolarów. Kalifornia, Oregon i Hawaje przekroczyły 5 dolarów.
Skutki pozostają znacznie poważniejsze w pozostałej części świata, gdzie w Azji pogłębiają się niedobory dostaw, a w Europie zaczynają obecnie odczuwać rozproszone niedobory paliwa. To tutaj w kwietniu następuje nasilenie zniszczeń popytu.
30 marca Trump zagroził „całkowitym zniszczeniem” irańskiej infrastruktury energetycznej i wodnej, jeśli cieśnina nie zostanie otwarta, co mogłoby stanowić zbrodnię wojenną. Dzień później ostro skrytykował sojuszników Ameryki za to, że nie pomogli im wystarczająco. „Będziesz musiał zacząć uczyć się walczyć o siebie. Stany Zjednoczone nie będą już dla ciebie, tak jak nie byłeś tam dla nas. Iran został w zasadzie zdziesiątkowany. Najtrudniejsza część została wykonana. Idź znaleźć własną ropę naftową!” opublikowane w mediach społecznościowych.
„Wychodzimy, bo nie ma powodu, abyśmy to robili” – powiedział później Trump reporterom w Białym Domu. – Niedługo wyjeżdżamy.
Ponieważ Pakistan, a obecnie Chiny w coraz większym stopniu pełnią rolę mediatorów w negocjacjach, 31 marca zaproponowali pięciopunktową inicjatywę pokojową, która obejmowała wezwanie do „jak najszybszego przywrócenia normalnego przejścia przez cieśninę”.
Główny ekonomista Rystad Energy, Claudio Galimberti, najbardziej prawdopodobnym rozwiązaniem w nadchodzących tygodniach jest niepewny pokój. W końcu przez cieśninę przechodzi tylko około 5% typowego ruchu, co nie jest zrównoważone.
„Byłoby to bardzo kruche zawieszenie broni. Jest bardzo niestabilne” – powiedział Galimberti.
Jeśli zawieszenie broni pozwoli na wznowienie jedynie 50% lub mniej ruchu, wówczas „byłby to scenariusz bardzo wysokiej inflacji” dla świata, w którym ceny ropy prawdopodobnie przekroczyłyby 100 dolarów za baryłkę, powiedział. Jeśli zostanie prawie całkowicie otwarte w scenariuszu dotyczącym opłat drogowych, ceny spadną jeszcze bardziej, ale nadal pozostaną znacznie powyżej przedwojennego poziomu z lutego.
Dlatego McNally i Wicklund uważają, że bardziej prawdopodobne jest, że wojska amerykańskie na miejscu przeprowadzą kampanię wojskową. Myślą, że Trump jest sfrustrowany, ale na razie głównie pozuje.
„Moim zdaniem prawdopodobne jest to, że będziemy świadkami intensyfikacji połączonych operacji (powietrznych, morskich i lądowych), które zmniejszą zdolność Iranu do zagrażania ruchowi w Ormuz” – powiedział McNally.
Efekt doktrynalny
Alternatywy są znacznie gorsze, argumentował McNally.
„Kraje Zatoki Perskiej i Izrael nie zaakceptowałyby długoterminowej dominacji Iranu nad Ormuzem. Myślę, że w ten sposób kolejny konflikt byłby tylko kwestią czasu. A jest to konflikt, w który prawdopodobnie (ponownie) zostaną wciągnięte Stany Zjednoczone” – powiedział McNally. „Nie sądzę, że jest to trwały scenariusz, w którym po prostu odejdziemy i powiemy: «Hej, zamknij umowy z Iranem. Teraz to oni zbierają żniwo. Powodzenia»”.
Precedens geopolityczny również okazałby się straszny, powiedział McNally, skutecznie unieważniając wnioski Reagana z doktryny Cartera. Doktryna Cartera z 1980 r. przewidywała, że w odpowiedzi na inwazję Związku Radzieckiego na Afganistan Stany Zjednoczone będą interweniować militarnie, aby chronić swoje interesy na Bliskim Wschodzie przed mocarstwami zewnętrznymi. Konsekwencja Reagana z 1981 r., która miała miejsce podczas wojny iracko-irańskiej, rozszerzyła doktrynę, ale także obiecała zapewnienie wewnętrznej stabilności na Bliskim Wschodzie, zwłaszcza w Arabii Saudyjskiej.
„Odrzucilibyśmy wnioski Reagana z doktryny Cartera i ostatecznie być może samą doktrynę” – powiedział. „Myślę, że ostatecznie Chiny lub Rosja będą chciały interweniować”.
