Umowy handlowe prezydenta Donalda Trumpa są nielegalne, stanowczo stwierdza Piper Sandler w nowej notatce badawczej. Bank inwestycyjny przeanalizował toczące się spory sądowe i władzę ustawodawczą i doszedł do wniosku, że poleganie przez Trumpa na międzynarodowej ustawie o nadzwyczajnych uprawnieniach gospodarczych (IEEPA) w celu nałożenia daleko idących ceł i obcięcia umów dwustronnych znacznie przekracza uprawnienia przyznane przez Kongres.
Niekoniecznie jest to nowa opinia Piper: bank przedstawił swoje uzasadnienie w kwietniu, wkrótce po ogłoszeniu przez Trumpa uniwersalnych stawek w ramach IEEPA w „Dniu Wyzwolenia”. Wtedy, podobnie jak teraz, uważa orzeczenie Sądu Najwyższego 9-0 przeciwko Trumpowi za bardziej prawdopodobne niż zwycięstwo Trumpa.
Po tym, jak 2 kwietnia Trump ogłosił radykalne cła na „przyjaciół i wrogów”, analitycy zaniepokoili się „zapachem stagflacji” – toksyczną mieszanką stagnacji wzrostu i rosnącej inflacji. Zaraz potem jednomyślnie uznali je za katastrofę. Jednak nie wszyscy skupili się na wątpliwej legalności reżimu taryfowego. Na początku tego miesiąca (http://trump.taryfy stają się „mozaiką”, która będzie „specyficzna” – mówi Morgan Stanley, prognozując wzrost o 2,7 biliona dolarów w ciągu 10 lat). Morgan Stanley nazwał je „mozaiką” i „specyficzną” i przewidywał, że w ciągu 10 lat osiągną one przychody o wartości 2,7 biliona dolarów.
Powodem, dla którego zespół Piper Sandler, w skład którego wchodzą Andy Laperriere, Don Schneider i Melissa Turner, powraca do tej kwestii, jest to, że wystąpienia ustne w tych i podobnych sprawach zaplanowano na wrzesień. W czwartek 31 lipca amerykański Sąd Apelacyjny dla Okręgu Federalnego rozpatrzy ustne argumenty na temat tego, czy Trump rzeczywiście ma nieograniczone uprawnienia na mocy IEEPA do nakładania ceł. Piper Sandler przewiduje, że sądy apelacyjne wydają orzeczenia w nadchodzących miesiącach.
„Trump prawdopodobnie nadal będzie przegrywał w sądach niższej instancji i uważamy, że jest bardzo mało prawdopodobne, aby Sąd Najwyższy wydał orzeczenie na jego korzyść” – stwierdził bank. Oto dlaczego.
Twardy opór
Polityka handlowa Trumpa napotkała ostry opór, ponieważ sądy niższej instancji odrzucają szerokie roszczenia administracji dotyczące władzy wykonawczej. 28 maja amerykański Trybunał Handlu Międzynarodowego (CIT) jednomyślnie orzekł przeciwko stosowaniu przez Trumpa IEEPA w zakresie ceł, uznając argumenty administracji za nieprzekonujące. Decyzja ta jest obecnie przedmiotem odwołania.
W odrębnym orzeczeniu z 29 maja sędzia okręgowy DC Rudolph Contreras stwierdził, że IEEPA w ogóle nie zezwala prezydentowi na nakładanie ceł i nakazał natychmiastowe uchylenie niektórych ceł, chociaż zarządzenie to jest obecnie wstrzymane do czasu odwołania.
Według Piper Sandler sednem sprawy jest intencja Kongresu. Podobnie jak w kwietniu, firma argumentuje, że IEEPA uchwalona w 1977 r. miała na celu przyznanie prezydentowi pewnych nadzwyczajnych uprawnień ekonomicznych, ale nie ogólne uprawnienia do ustalania stóp procentowych. Sądy konsekwentnie odrzucały pogląd, że ustawa zawiera tak szerokie uprawnienia.
Nawet niedawne umowy dwustronne, takie jak umowa Trumpa z Japonią, nie rozwiązują leżącej u ich podstaw wady prawnej. Kongres, a nie prezydent, ma najwyższą władzę nakładania ceł i zatwierdzania międzynarodowych umów handlowych. Piper Sandler podkreśla, że „osiągnięcie porozumienia z innym krajem nie ma wpływu na legalność ceł Trumpa”, podkreślając, że porozumienia kierowane przez władzę wykonawczą bez zgody Kongresu nie mają statusu prawnego. „Jeśli Trump nie ma uprawnień do nałożenia ceł, do których wzywa, nie ma znaczenia, czy zawrze umowę z Japonią, czy jakimkolwiek innym krajem”.
Stawką są miliardy i umowy dwustronne
Jeśli Sąd Najwyższy wyda orzeczenie przeciwko Trumpowi, wszystkie umowy handlowe i zmiany taryfowe ogłoszone w ramach IEEPA – w tym 10% minimalne stawki importowe i groźba wzajemnych ceł – zostaną natychmiast uznane za nielegalne. Zwroty pieniędzy mogłyby trafić do firm i osób fizycznych, które uiściły nielegalnie nałożone opłaty, jeśli zgłoszą swoje roszczenia do CIT.
Piper Sandler przytacza ogromną, przyciągającą uwagę japońską obietnicę inwestycyjną o wartości 550 miliardów dolarów jako przykład obietnic gospodarczych, którym brakuje jasności, konkretności i trwałości prawnej.
„Nasi partnerzy handlowi i największe międzynarodowe koncerny wiedzą, że cła Trumpa stoją na niepewnym gruncie” – pisze zespół Piper. „Warto zauważyć, że obietnicy 550 miliardów dolarów na japońskie inwestycje w USA nie towarzyszą szczegóły. Nie jest jasne, skąd będą pochodzić pieniądze, kto będzie decydował o ich przeznaczeniu i na jaki okres te 550 miliardów dolarów zostaną wydane”.
To powiedziawszy, rynki japońskie odnotowały wzrost ze względu na historyczny charakter transakcji i jej znaczną wielkość. Co niezwykłe, w komentarzu, który ujawnił wątpliwą legalność tej umowy, Trump powiedział, że Japonia zainwestuje miliardy w amerykańską gospodarkę pod jego „kierunkiem”.
Czy wkrótce znikną cła?
Cła prawdopodobnie pozostaną w mocy w perspektywie krótkoterminowej, czemu sprzyjają zawieszenia administracyjne i powolny proces sądowy. Nawet jeśli wyeliminowane zostaną wzajemne cła, Trump może zwrócić się do innych ustaw, takich jak sekcja 232 (która dotyczy stali, aluminium i samochodów), chociaż nakładają one jeszcze bardziej rygorystyczne bariery prawne i mogą prowadzić do nowych sporów sądowych.
Toczy się co najmniej osiem pozwów wniesionych przez szerokie grono powodów, w tym stany, plemiona i małe przedsiębiorstwa, a wszystkie kwestionują stosowanie przez Trumpa IEEPA. Akta sądowe obejmują obecnie kilka okręgów federalnych, co sugeruje, że lata batalii prawnych będą trwały, nawet jeśli Trump przegra w Sądzie Najwyższym.
Piper Sandler podkreśla, że duże międzynarodowe korporacje i zagraniczne rządy uważają amerykańską politykę handlową za niestabilną. W rezultacie – twierdzi bank – niechęć do znacznych inwestycji w Stanach Zjednoczonych do czasu wyjaśnienia sytuacji prawnej, a sytuacja ta może utrzymywać się przez miesiące, jeśli nie lata, niezależnie od natychmiastowego orzeczenia sądu.
Analitycy Piper Sandler wyrażają pewność, że niedawny sceptycyzm sądów dotyczący niesprawdzonych interpretacji prawnych władzy wykonawczej przeniesie się na Sąd Najwyższy. Skład orzekający uważa, że konserwatyści zasiadający w sądzie prawdopodobnie zagłosują tak, jak to miało miejsce w szeregu niedawnych spraw, w których „jednolicie sprzymierzyli się przeciwko wycofaniu przez władzę wykonawczą starego statutu i zapewnieniu dalekosiężnej, nigdy wcześniej nie używanej władzy, której nie ma nigdzie w tekście statutu”. Liberałowie raczej nie przyznają Trumpowi nieograniczonej władzy.
Mimo to, biorąc pod uwagę dobrze znaną sporną naturę Trumpa i zbliżający się kalendarz prawny, Piper stwierdza: „Niestabilność w handlu prawdopodobnie potrwa znacznie dłużej”.
(Ten raport został zaktualizowany w celu uwzględnienia dodatkowego kontekstu.)
W przypadku tej historii firma Fortune wykorzystała generatywną sztuczną inteligencję do pomocy w przygotowaniu wstępnej wersji roboczej. Redaktor sprawdził dokładność informacji przed ich opublikowaniem.
Fortune Global Forum powraca w dniach 26–27 października 2025 r. w Riyadzie. Dyrektorzy generalni i światowi liderzy spotkają się na dynamicznym wydarzeniu dostępnym wyłącznie na zaproszenie, które ukształtuje przyszłość biznesu. Poproś o zaproszenie.
