Wyobraź sobie małą salę koncertową, może na 900 osób, obojętnie. To stosunkowo wielkość małego statku wycieczkowego lub przeciętnej publicznej szkoły średniej w USA. Grupa tej wielkości łącznie posiada więcej majątku niż dolna połowa kraju razem wzięta, ponieważ mniej więcej tyle wynosi liczba miliarderów mieszkających w USA. Jednak nowa ustawa wymaga, aby ludzie z tej hipotetycznej sali koncertowej lub szkoły średniej wpłacali pieniądze i finansowali czeki na tysiące dolarów dla milionów Amerykanów z klasy średniej.
Senator Bernie Sanders i poseł Ro Khanna w poniedziałek wprowadzili ustawę „Namów miliarderów do płacenia sprawiedliwego udziału” – proponowaną stawkę 5% rocznego podatku od majątku nakładanego na osoby, których majątek netto wynosi co najmniej 1 miliard dolarów. Sanders szacuje, że w Stanach Zjednoczonych mieszka łącznie 938 miliarderów, których łączny majątek wynosi 8,2 biliona dolarów.
Te 8,2 miliarda trafią nie tylko do kasy rządu. Proponowany projekt ustawy przywraca część tych dochodów do ich kieszeni. W pierwszym roku dochody podatkowe miałyby zostać przeznaczone na jednorazowy czek na kwotę 3000 dolarów na każdą osobę mieszkającą w gospodarstwie domowym o niskich lub średnich dochodach lub osobę zarabiającą 150 000 dolarów lub mniej.
Chociaż ustawodawstwo napotyka poważne trudności ze względu na republikańską kontrolę nad Izbą i Senatem, projekt ustawy wpisuje się w trend propozycji mających na celu redystrybucję bogactwa miliarderów. Duży związek zawodowy wprowadził w Kalifornii inicjatywę dotyczącą głosowania podatkowego dla miliarderów o podobnym wzroście: 5% podatek od tych, których majątek netto w stanie wynosi co najmniej 1 miliard dolarów, chociaż ma charakter podatku jednorazowego, a nie powtarzalnego. Ustawa ta wywołała exodus ze stanu, a wśród osób, które ogłosiły swoje odejście, są współzałożyciele Google, Sergey Brin i Larry Page. W 2023 roku administracja Bidena wprowadziła podobną ustawę – minimalny podatek dochodowy w wysokości 20% dla gospodarstw domowych o majątku netto wynoszącym 100 mln dolarów lub więcej – choć z niewielkim sukcesem.
Sanders przewiduje, że ta ustawa będzie inna. Jak twierdzi Sanders w komunikacie prasowym przedstawiającym ustawę, która według szacunków w pierwszej dekadzie jej obowiązywania wygeneruje 4,4 biliona dolarów w kolejnych latach, dochody będą przeznaczane na „najpilniejsze kryzysy, przed którymi stoją rodziny pracujące”. Sanders i Khanna oświadczyli, że pieniądze te cofną 1,1 biliona dolarów cięć w Medicaid oraz ustawę One Big Beautiful Bill o przystępnej cenie, ustalającą minimalną pensję nauczycieli w szkołach publicznych w wysokości 60 000 dolarów i ograniczającą płatności rodziców za opiekę nad dziećmi na poziomie 7% dochodu gospodarstwa domowego.
„W czasach bezprecedensowych nierówności w dochodach i majątku to ustawodawstwo wymaga, aby klasa miliarderów w Ameryce wreszcie płaciła należną im część podatków, abyśmy mogli stworzyć gospodarkę, która będzie pracować dla nas wszystkich, a nie tylko dla 1%” – stwierdziła Sanders w komunikacie prasowym.
Według sondażu Harris Poll z listopada 2025 r. miliarderzy coraz częściej wzbudzają gniew niezadowolonych Amerykanów, z których wielu postrzega ultrabogatych jako zagrożenie dla kraju. Chociaż 60% Amerykanów twierdzi, że chce zostać miliarderem, 53% twierdzi, że miliarderzy stanowią zagrożenie dla demokracji, co stanowi wzrost o siedem punktów procentowych w porównaniu z rokiem wcześniej, gdy zadano to samo pytanie.
Robię obliczenia dotyczące podatku
Komunikat prasowy Sandersa cytuje analizę przeprowadzoną przez Emmanuela Saeza i Gabriela Zucmana, badaczy z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley. Ich raport ujawnia długoterminowy wpływ 5% podatku od majątku na 10 najbogatszych ludzi w Ameryce, nakładając 5% podatek na ich majątek za każdy rok, w którym zostali sklasyfikowani jako miliarderzy. Matematyka pokazuje, że majątek miliarderów zmniejszałby się zasadniczo o połowę każdego roku.
Dyrektor generalny Tesli, Elon Musk, obecnie najbogatszy człowiek w kraju, spadłby z około 745 miliardów dolarów do 363 miliardów dolarów, gdyby od czasu, gdy został miliarderem w 2012 roku, co roku do jego majątku nakładano 5% podatek. Majątek współzałożyciela Google, Larry’ego Page’a, spadłby z 258 miliardów dolarów do 83 miliardów dolarów, gdyby ten sam podatek był stosowany co roku, odkąd uzyskał status miliardera w 2004 roku.
„Demokracja staje się oligarchią, gdy bogactwo staje się zbyt skoncentrowane” – napisali badacze. „Stany Zjednoczone osiągnęły obecnie bezprecedensowy poziom maksymalnej koncentracji bogactwa”.
