Uczelnia jest droga i coraz większa liczba sceptyków kwestionuje jej wartość. Dyrektor generalny Palantir, Alex Karp, powiedział, że tak naprawdę nie ma znaczenia, gdzie jego pracownicy studiowali, a dyrektor generalny Apple Tim Cook powiedział, że do pracy w firmie nie jest nawet wymagane czteroletnie wykształcenie. Rozwój sztucznej inteligencji tylko zwiększył wątpliwości co do wartości tytułu. Niektórzy ekonomiści twierdzą jednak, że studia nadal mają pewną ukrytą wartość, na przykład uczenie studentów rzeczy, których sztuczna inteligencja nigdy by się nie nauczyła.
Carl Benedikt Frey jest ekonomistą z Uniwersytetu Oksfordzkiego i autorem słynnego artykułu z 2013 roku, w którym oszacowano, że automatyzacja może zagrozić prawie połowie amerykańskich miejsc pracy. Maluje niepokojący obraz przyszłości stanowisk pracy umysłowej w Stanach Zjednoczonych, stwierdzając, że w miarę rozwoju sztucznej inteligencji istnieje większe prawdopodobieństwo przenoszenia pracowników wymagających wysokich kwalifikacji do pracy za granicą.
„Jeśli sztuczna inteligencja ułatwi tę pracę, zobaczymy, że więcej działań zostanie przeniesionych do miejsc, gdzie siła robocza jest tańsza, czy to do Indii, czy na Filipiny” – Frey powiedział Fortune. „Myślę, że będzie to stanowić dużą presję na wynagrodzenia osób wykonujących pracę związaną z wiedzą”.
Pomimo swoich szacunków Frey twierdzi, że ukończenie studiów jest nadal tego warte, ponieważ pozwala zdobyć trzy podstawowe umiejętności, dzięki którym ludzie mają przewagę konkurencyjną nad sztuczną inteligencją: złożone interakcje społeczne, kreatywność i nawigacja w złożonych środowiskach.
Złożone interakcje społeczne
W ciągu ostatniej dekady sztuczna inteligencja poczyniła ogromne postępy w zakresie komunikacji. Mimo to Frey twierdzi, że te ulepszenia w rzeczywistości zwiększają wartość interakcji między ludźmi.
„Wartość umiejętności społecznych wzrosła w ciągu ostatniej dekady, podczas gdy wartość umiejętności matematycznych wykazuje tendencję spadkową” – stwierdził Frey.
Dzieje się tak dlatego, że sztuczna inteligencja nie jest w stanie zorganizować spotkania tak dobrze, jak potrafi rozwiązać długi podział. Komunikacja i inteligencja emocjonalna to rzeczy, których modele AI nie są w stanie odtworzyć (przynajmniej na razie), zachowując jednocześnie swoją wartość w miejscu pracy. Badanie przeprowadzone na Uniwersytecie Stanforda, w którym oceniano, w jaki sposób sztuczna inteligencja zmieni cenne umiejętności w miejscu pracy, wykazało, że umiejętności komunikacyjne będą zyskiwać na znaczeniu, podczas gdy dobrze płatne umiejętności, takie jak analiza danych i księgowość, będą tracić na wartości.
Kreatywność
Jasne, możesz poprosić ChatGPT o przeczytanie „Współczucia dla diabła” zespołu Rolling Stones na wzór Williama Szekspira, a nawet wytrenować algorytm w sztuce impresjonistycznej i poprosić go o przekształcenie Twoich zdjęć ślubnych w obrazy Moneta. Jednak ludzka kreatywność wykracza poza zapamiętywanie wiedzy i powtarzanie jej w różnych formatach. Wymaga to umiejętności innego myślenia i przekraczania granic.
„Gdyby w 1900 r. zapytać LLM: «Czy ludzie mogliby kiedykolwiek latać?»” – powiedział Frey, „doszedłby do wniosku, że nie ma ptaka ważącego więcej niż 30 funtów, który mógłby wznieść się nad ziemię”.
Dlatego kreatywność staje się podstawową cechą, którą muszą posiadać pracownicy. Z raportu Światowego Forum Ekonomicznego na temat przyszłości miejsc pracy za rok 2025 wynika również, że kreatywne myślenie staje się coraz ważniejsze w obliczu rozwoju sztucznej inteligencji. Frey twierdzi, że aktywna dyskusja i debata, kamień węgielny edukacji uniwersyteckiej, to podstawowe działanie poprawiające kreatywne myślenie.
Odporność
Frey twierdzi, że sztuczna inteligencja nie posiada odporności niezbędnej do funkcjonowania jak istota ludzka. Za jednym kliknięciem może dostarczyć szeroki zakres informacji, od szeregu skomplikowanych spraw prawnych po zoptymalizowane plany podróży. Jednak nie sprawdza się to dobrze w środowiskach, które stale się zmieniają, np. w świecie rzeczywistym.
„Podręcznik uniwersytecki nie zmieni się zbytnio w ciągu ostatnich dziesięcioleci” – powiedział Frey. „Sztuczna inteligencja świetnie sprawdza się jako nauczyciel w tych stosunkowo statycznych środowiskach”.
Oznacza to, że elastyczność będzie coraz bardziej istotna w miarę ciągłego doskonalenia sztucznej inteligencji. W raporcie WEF Future of Jobs Report 2025 również wspomniano o odporności jako umiejętności, która zyskuje na znaczeniu. Liderzy biznesu wskazują na jej znaczenie w dobie sztucznej inteligencji, twierdząc, że jest to cecha niezbędna do radzenia sobie z wieloma zmianami, przed którymi staje firma w związku z przyjęciem sztucznej inteligencji. Chociaż sztuczna inteligencja może pomóc „demokratyzować” podstawowe informacje, takie jak te, które można znaleźć w typowym podręczniku do kursu podstawowego, zdaniem Freya uniwersytet przygotowuje studentów do interpretowania tych informacji w złożonych środowiskach.
„W zawodach, w których występuje większa zmienność, a praca zmienia się z dnia na dzień, jest mniejsze prawdopodobieństwo, że (te stanowiska) zostaną ujawnione lub zautomatyzowane” – stwierdził Frey.
