COVID-19 dał nam pracę hybrydową. Wojna w Iranie mogłaby dać nam trzydniowy weekend. Dzieje się tak dlatego, że ponieważ Sri Lanka, Filipiny i Pakistan przyjęły czterodniowy tydzień pracy ze względu na wojnę w Iranie, eksperci twierdzą, że jesteśmy bliżej niż kiedykolwiek bliższego trwałego krótszego tygodnia pracy.
Zaczęło się w Azji. Teraz zachodni przywódcy również się pocą. W dzisiejszym rzadkim przemówieniu do narodu premier Australii Anthony Albanese ostrzegł, że „wstrząsy gospodarcze” wojny w Iranie „będą odczuwalne przez miesiące” i zachęcał ludzi, aby korzystali z transportu publicznego, kiedy tylko będzie to możliwe, aby oszczędzać paliwo dla rolników, pracowników handlu i pracowników zmianowych, którzy nie mają innego wyboru, jak tylko jeździć do pracy samochodem.
Kilka godzin później brytyjski premier Keir Starmer zwrócił się do narodu w sprawie szerszych skutków gospodarczych wojny. Po drugiej stronie kanału La Manche Komisja Europejska właśnie wezwała obywateli, aby pracowali z domu, rzadziej jeździli samochodem i latali, a także wezwała państwa członkowskie UE do pilnego przyspieszenia wdrażania energii odnawialnej.
Żaden z nich nie wspomniał o czterodniowym tygodniu. Ale kierunek podróży jest niewątpliwy: rządy jeden po drugim są zmuszone stawić czoła temu samemu kryzysowi energetycznemu, gdy wojna na Bliskim Wschodzie zagraża dostawom niezbędnej ropy przez Cieśninę Ormuz.
To, co na początku było środkiem nadzwyczajnym w krajach rozwijających się, obecnie rozprzestrzenia się na całym świecie. Brzmi znajomo? Byliśmy tu już wcześniej: ostatnim razem, gdy świat został zmuszony do masowych zmian (pandemia), zmiany, które uważaliśmy za tymczasowe, stały się trwałe. Praca hybrydowa nie umarła wraz z ponownym otwarciem biur. Zamiast tego zmienił sposób, w jaki pracujemy.
Teraz, gdy rządy ponownie pociągają za tę samą dźwignię, eksperci twierdzą, że coś podobnego mogłoby się wydarzyć w przypadku czterodniowego tygodnia pracy. Będzie to jednak miało poważne konsekwencje dla tych, którzy nie mogą zabrać pracy do domu, takich jak kierowcy, bariści, osoby myjące okna, opiekunowie zwierząt i nie tylko.
Czy czterodniowy tydzień nadzwyczajny nadejdzie na Zachodzie z dnia na dzień?
Chociaż agencje ochrony środowiska namawiają Brytyjczyków i Australijczyków do pracy z domu, dr Władysław Rivkin, profesor zachowań organizacyjnych w Trinity Business School, powiedział Fortune, że trzydniowy globalny weekend wydaje się obecnie mało prawdopodobny, przynajmniej nie na pstryknięcie palców rządu.
Dzieje się tak dlatego, że trwała zmiana organizacji pracy jest przedsięwzięciem znacznie cięższym niż praca na nocną zmianę w prowizorycznym biurze domowym.
„Nie uważam tego za model dla Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii, przynajmniej w perspektywie długoterminowej, ponieważ obecny gwałtowny wzrost kosztów paliwa ma charakter tymczasowy” – mówi Rivkin.
Profesor Roberta Aguzzoli ze Szkoły Biznesu Uniwersytetu w Durham twierdzi, że nie wyklucza, że Zachód przyjmie krótsze tygodnie pracy w celu oszczędzania paliwa, ale twierdzi, że lepsza infrastruktura powinna zminimalizować tę potrzebę.
„Systemy transportu publicznego w dużych miastach europejskich są generalnie bardziej rozwinięte i w mniejszym stopniu zależne od indywidualnego wykorzystania transportu niż w niektórych gospodarkach wschodzących” – mówi, dodając, że ograniczona infrastruktura transportowa i większa ekspozycja na zmienność cen paliw sprawiają, że zmiany polityki wprowadzane w ostatniej chwili są bardziej konieczne.
Na tej podstawie jego zdaniem bardziej prawdopodobne jest, że w perspektywie krótkoterminowej stały czterodniowy tydzień stanie się nową normą w krajach rozwijających się. Ale jest duże ale. Sam fakt, że miliony pracowników mają zamiar spędzić dłuższy czas na udowadnianiu, że uda im się wykonać pracę w cztery dni, może być punktem zwrotnym, na który czekał ruch.
Dlaczego czterodniowy tydzień w Azji może trwale zmienić sposób działania świata
Czas pokaże, czy nadzwyczajny czterodniowy tydzień pracy w Azji będzie miał taki sam trwały skutek jak nakaz pracy z domu wynikający z pandemii, czy nawet rozprzestrzeni się na Europę i Stany Zjednoczone. Kiedy jednak pracownicy spróbują skrócenia tygodnia, nawet wymuszonego, trudno będzie im wrócić do starego.
„Praca zdalna nie rozpowszechniła się dlatego, że firmy ją planowały” – mówi William Self, główny specjalista ds. strategii siły roboczej w firmie Mercer. „Rozprzestrzenił się, ponieważ kryzys związany z pandemią wymusił eksperyment, eksperyment się powiódł, a pracownicy nie chcieli oddać tego, co zarobili. Tutaj obowiązuje ta sama logika”.
Self twierdzi, że po przeprowadzeniu eksperymentu ciężar dowodu ulega zmianie: „Jeśli pracodawcy eksperymentują z czterodniowym tygodniem pracy, a pracownicy wykażą, że mogą dostarczyć w cztery dni to, co wcześniej dostarczali w pięć, kierownictwo musi uzasadnić piąty dzień, a nie odwrotnie”.
To, co czyni ten moment historycznie odrębnym, jego zdaniem, to zbieżność dwóch wcześniej odrębnych rozmów.
Dodaj do tego sztuczną inteligencję, która pisze na nowo, co oznacza produktywność, kryzys kosztów utrzymania, stagnację płac i pracowników, którzy już zasmakowali elastyczności, a presja na bardziej elastyczne sposoby pracy zbiega się ze wszystkich stron jednocześnie.
Aguzzoli utrzymuje, że jest to sytuacja nadzwyczajna czy nie, a badania pokazują, że i tak już zmierzamy w tym kierunku.
Według CIPD czterodniowy tydzień pracy może stać się nową normą. Istnieje rosnący światowy trend w tym kierunku, a organizacje z różnych krajów zgłaszają się na ochotnika do testowania skuteczności takich polityk.
Na szczęście dla pracowników kryzys paliwowy nie jest jedyną przyczyną tej zmiany, co zwiększa prawdopodobieństwo jej utrzymania, ale jest też powodem, dla którego nie należy spodziewać się jej eksplozji z dnia na dzień, jak praca hybrydowa podczas pandemii.
„Debata na temat czterodniowego tygodnia pracy jest wciąż na wczesnym etapie, a firmy i badacze w dalszym ciągu oceniają jego długoterminowy wpływ na wydajność” – dodał Aguzzoli. „Chociaż istnieje kilka inicjatyw zmierzających w tym kierunku, większość z nich obejmuje duże organizacje posiadające dobrze rozwinięte systemy zarządzania zasobami ludzkimi, lepiej przygotowane do planowania takich zmian i zarządzania nimi”.
Kto pozostaje w tyle: dlaczego czterodniowy tydzień może pogorszyć nierówności
Być może najbardziej niewygodną prawdą na temat czterodniowego tygodnia pracy jest to, komu faktycznie przyniesie to korzyści, a kogo pozostawi.
W przypadku pracowników biurowych przejście jest stosunkowo płynne i w dużej mierze mile widziane.
Jednak pracownicy na stanowiskach mniej wykwalifikowanych, mających kontakt z klientem lub wymagających fizycznie (dostawcy, pracownicy budowlani, opiekunowie, pracownicy handlu detalicznego) stoją w obliczu zasadniczo innej rzeczywistości. Skompresowanie tej samej produkcji w mniejszej liczbie godzin nie oznacza dłuższego odpoczynku, twierdzi Aguzzoli. Oznacza to większe napięcie, większe zmęczenie i większe ryzyko wypadków przy pracy. Co więcej, w przypadku osób, które już otrzymują niskie pensje i niewielką siłę przetargową, wymuszona kompresja godzin może również oznaczać bezpośredni wpływ na ich dochody.
Ostatecznie Aguzzoli twierdzi, że chociaż czterodniowy tydzień pracy mógłby pomóc w zmniejszeniu obecnych różnic między płciami, mógłby „pogłębić dysproporcje między pracownikami wykwalifikowanych i nisko wykwalifikowanych”.
Na tym podziały się nie kończą. Rivkin ostrzega, że czterodniowy tydzień pracy może rozbić miejsca pracy od środka. „Przykładowo, jeśli pracownik administracyjny w szpitalu pracuje 4 dni w tygodniu, a pielęgniarka musi pracować 5 dni w tygodniu.”
Rezultatem nie jest bardziej sprawiedliwe miejsce pracy, ale bardziej pełne urazy. Zamiast wyrównywać szanse, czterodniowe wdrożenie może sprawić, że zawody wymagające fizycznie będą jeszcze mniej atrakcyjne, trudniejsze w zatrudnieniu i bardziej niebezpieczne niż obecnie.
Wersja tej historii pierwotnie opublikowana na Fortune.com 21 marca 2026 r.
