Premier Danii Mette Frederiksen powiedziała w poniedziałek, że przejęcie Grenlandii przez USA będzie oznaczać koniec sojuszu wojskowego NATO. Jego komentarze były odpowiedzią na ponowne wezwanie prezydenta USA Donalda Trumpa, aby strategiczna, bogata w minerały wyspa arktyczna znalazła się pod kontrolą USA po weekendowej operacji wojskowej w Wenezueli.
Nocna operacja sił amerykańskich w Caracas mająca na celu pojmanie przywódcy Nicolása Maduro i jego żony wczesnym rankiem w sobotę wprawiła świat w osłupienie i wzbudziła obawy w Danii i Grenlandii, która jest półautonomicznym terytorium królestwa duńskiego i dlatego stanowi część NATO.
Frederiksen i jego grenlandzki odpowiednik Jens Frederik Nielsen skrytykowali wypowiedzi prezydenta i ostrzegli przed katastrofalnymi konsekwencjami. Wielu europejskich przywódców wyraziło z nimi swoją solidarność.
„Jeśli Stany Zjednoczone zdecydują się zaatakować militarnie inny kraj NATO, wszystko się zatrzyma” – powiedział Frederiksen w poniedziałek duńskiemu nadawcy TV2. „To znaczy, włączając w to nasze NATO, a co za tym idzie bezpieczeństwo, które zapewnia się od zakończenia II wojny światowej”.
20-dniowy harmonogram pogłębia obawy
Trump wielokrotnie nawoływał do objęcia jurysdykcji USA nad Grenlandią podczas zmiany stanowiska prezydenckiego i w pierwszych miesiącach drugiej kadencji i nie wykluczał przejęcia kontroli nad wyspą przez użycie siły militarnej. Jego niedzielne komentarze, w tym stwierdzenie dziennikarzom „porozmawiajmy o Grenlandii za 20 dni”, jeszcze bardziej pogłębiły obawy, że Stany Zjednoczone planują interwencję na Grenlandii w najbliższej przyszłości.
Frederiksen powiedział także, że Trumpa „należy traktować poważnie”, gdy mówi, że chce Grenlandii. „Nie zaakceptujemy sytuacji, w której nam i Grenlandii grozi w ten sposób” – dodał.
Nielsen na poniedziałkowej konferencji prasowej powiedział, że Grenlandii nie można porównywać z Wenezuelą. Zaapelował do swoich wyborców o zachowanie spokoju i jedności.
„Nie jesteśmy w sytuacji, w której sądzilibyśmy, że przejęcie kraju może nastąpić z dnia na dzień i dlatego nalegamy, aby zależało nam na dobrej współpracy” – powiedział.
Nielsen dodał: „Sytuacja nie jest taka, aby Stany Zjednoczone mogły po prostu podbić Grenlandię”.
W poniedziałek na żywo na blogu stacji Ask Rostrup, dziennikarz polityczny TV2, napisał, że wcześniej Mette stanowczo odrzuciłaby pomysł amerykańskiego przejęcia Grenlandii. Ale teraz, jak napisał Rostrup, retoryka nasiliła się tak bardzo, że musi przyznać się do takiej możliwości.
Trump krytykuje wysiłki Danii w zakresie bezpieczeństwa na Grenlandii
W niedzielę Trump naśmiewał się także z wysiłków Danii na rzecz poprawy stanu bezpieczeństwa narodowego Grenlandii, mówiąc, że Duńczycy dodali „jeszcze jeden psi zaprzęg” do arsenału terytorium Arktyki.
„To obecnie bardzo strategiczne” – powiedział w niedzielę dziennikarzom Trump, lecąc ze swojego domu na Florydzie do Waszyngtonu. „Grenlandię wszędzie pokrywają rosyjskie i chińskie statki”.
Dodał: „Potrzebujemy Grenlandii z punktu widzenia bezpieczeństwa narodowego, a Dania nie będzie w stanie tego zrobić”.
Jednak Ulrik Pram Gad, ekspert ds. bezpieczeństwa globalnego w Duńskim Instytucie Studiów Międzynarodowych, napisał w zeszłym roku w raporcie, że „w Arktyce rzeczywiście znajdują się rosyjskie i chińskie statki, ale są one zbyt daleko, aby można było je zobaczyć z Grenlandii zarówno przez lornetkę, jak i bez niej”.
Baza kosmiczna USA w północno-zachodniej Grenlandii
Grenlandczyków i Duńczyków jeszcze bardziej zirytował w ten weekend post w mediach społecznościowych po nalocie Katie Miller, byłej urzędnik administracji Trumpa, która została prezenterką podcastów. W publikacji przedstawiono ilustrowaną mapę Grenlandii z kolorami gwiazd i pasków z legendą: „WKRÓTCE”.
„I tak, oczekujemy pełnego poszanowania integralności terytorialnej Królestwa Danii” – oznajmił ambasador Jesper Møller Sørensen, główny wysłannik Danii w Waszyngtonie, w poście odpowiadającym Millerowi, który jest żonaty z wpływowym zastępcą szefa sztabu Trumpa, Stephenem Millerem.
Departament Obrony Stanów Zjednoczonych obsługuje odległą bazę kosmiczną Pituffik w północno-zachodniej Grenlandii. Został zbudowany w wyniku porozumienia obronnego z 1951 roku między Danią a Stanami Zjednoczonymi. Wspiera operacje ostrzegania przed rakietami, obrony przeciwrakietowej i obserwacji przestrzeni kosmicznej dla Stanów Zjednoczonych i NATO.
W Danii kontynentalnej partnerstwo między Stanami Zjednoczonymi a Danią ma długą historię. Duńczycy kupują amerykańskie myśliwce F-35, a zaledwie w zeszłym roku duński parlament przyjął ustawę zezwalającą amerykańskim bazom wojskowym na duńskiej ziemi.
Krytycy twierdzą, że głosowanie oddało suwerenność Danii Stanom Zjednoczonym. Ustawa stanowi rozwinięcie wcześniejszego porozumienia wojskowego podpisanego w 2023 roku z administracją Bidena, na mocy którego wojska amerykańskie miały szeroki dostęp do duńskich baz lotniczych w skandynawskim kraju.
___
Ciobanu relacjonował z Warszawy, a Dazio z Berlina.
Ta historia pierwotnie ukazała się na Fortune.com.
