Całkowity dług federalny osiągnie złowieszczy kamień milowy w ciągu zaledwie kilku lat, ale wkrótce może nadejść potencjalnie bardziej niepokojący punkt zwrotny.
Według najnowszych prognoz Biura Budżetowego Kongresu dług publiczny wynosi obecnie 31 bilionów dolarów i stanowi około 100% PKB. Oczekuje się, że do roku budżetowego 2030 zadłużenie przekroczy rekord 106% ustanowiony po II wojnie światowej, a następnie wzrośnie do 120% w 2036 r.
Nagromadzenie to napędzają roczne koszty odsetek od długu, które do 2036 r. wzrosną ponad dwukrotnie w porównaniu z obecnym poziomem do 2,1 biliona dolarów, pochłaniając większą część wydatków federalnych i powodując dalsze przyspieszanie deficytów budżetowych.
Kluczowym czynnikiem kosztów odsetek jest rentowność obligacji emitowanych przez Departament Skarbu w celu finansowania ogromnego zadłużenia i deficytów Ameryki. Po latach ultraniskich stóp rentowności rosną w związku z poprzednimi podwyżkami stóp procentowych Rezerwy Federalnej, niezrównoważoną trajektorią zaciągania pożyczek i obawami, że administracja Trumpa sprawiła, że Stany Zjednoczone stały się mniej wiarygodne w światowych finansach.
Prognoza CBO pokazuje, że gospodarka będzie rozwijać się wolniej niż poprzednio przewidywano, a nominalny wzrost PKB (nieskorygowany o inflację) spadnie z 4,1% w 2025 r. do 3,9% w 2026 r. i 3,8% w 2027 r.
Tymczasem Departament Skarbu emituje obligacje o różnych terminach zapadalności i rentowności. Średnie oprocentowanie aktualnie płacone wynosi 3,316%. CBO prognozuje, że stopa wzrośnie w tym roku do 3,4% i będzie nadal rosła, osiągając 3,9% w późniejszych latach okresu objętego prognozą, czyli do 2036 r. Rosnąca średnia stopa procentowa będzie odpowiadać za około połowę wzrostu kosztów odsetkowych w ciągu najbliższej dekady.
„Najnowszy scenariusz bazowy CBO wskazuje na niezrównoważone perspektywy budżetowe, przy zadłużeniu zbliżającym się do rekordowego poziomu, deficytach utrzymujących się na poziomie ponad dwukrotnie przekraczającym rozsądny cel i gwałtownie rosnących kosztach odsetek” – stwierdziła Komisja ds. Odpowiedzialnego Budżetu Federalnego w środowej notatce. „W dalszej części dekady, zgodnie z bazowym założeniem CBO, średnie oprocentowanie całego długu federalnego przekroczy nominalny wzrost gospodarczy, co może oznaczać początek spirali zadłużenia”.
W obawie przed reakcją polityczną związaną z oszczędnościami fiskalnymi decydenci często wskazują na perspektywę solidnego wzrostu gospodarczego jako alternatywny sposób na długoterminowe utrzymanie długu USA pod kontrolą.
Jednak groźba, że koszty odsetek będą rosły szybciej niż gospodarka, grozi przyspieszeniem ucieczki długu i wymuszeniem bardziej drastycznych środków w celu zapobieżenia kryzysowi.
CRFB ostrzegł, że rzeczywiste perspektywy fiskalne mogą być znacznie gorsze niż nawet najnowsze, otrzeźwiające prognozy. Chociaż rosnące dochody z ceł Trumpa pomogły złagodzić deficyty, opierają się one na niepewnych podstawach prawnych.
„Jeśli Sąd Najwyższy orzeknie wraz z sądami niższej instancji, że duża część prezydenckich ceł jest nielegalna, a decydenci przedłużą kilka wygasłych lub wygasłych przepisów, deficyty mogą osiągnąć 3,8 biliona dolarów w 2036 roku z 3,1 biliona dolarów, a zadłużenie może wzrosnąć do 131% PKB do 2036 roku ze 120%” – dodał organ nadzoru budżetowego. „W tym przypadku spirala zadłużenia byłaby znacznie bardziej prawdopodobna i zwiększałaby ryzyko kryzysu fiskalnego”.
Decyzja Sądu Najwyższego w sprawie zdolności Trumpa do nałożenia globalnych ceł na mocy międzynarodowej ustawy o nadzwyczajnych uprawnieniach gospodarczych (IEEPA) może zapaść jeszcze w tym miesiącu.
Administracja stwierdziła, że może zastosować inne przepisy do wprowadzenia ceł, które zastąpią cła IEEPA, jeśli sędziowie orzekną przeciwko Trumpowi. Ale w niektórych przypadkach zajęłoby to kilka miesięcy, a niektóre podatki oferują bardziej ograniczony okres przydatności do spożycia.
Tymczasem bezpośrednio po przegranej w sądzie wpływy z ceł gwałtownie spadłyby, a administracja stanęłaby w obliczu roszczeń o zwrot przedsiębiorstwom, które zapłaciły cła, co zmusiłoby Skarb Państwa do emisji większej ilości długu niż planowano i spowodowałoby wstrząs na rynku obligacji.
Oczywiście gospodarka amerykańska może przekroczyć prognozy wzrostu CBO i poprawić perspektywy zadłużenia, zwłaszcza jeśli sztuczna inteligencja odblokuje większą produktywność. Na razie CBO zajmuje stosunkowo konserwatywne stanowisko, szacując, że sztuczna inteligencja doda zaledwie 0,1 punktu procentowego rocznie do wzrostu całkowitej produktywności czynników produkcji i ostatecznie zwiększy produkcję o 1 punkt procentowy do 2036 r.
„Oczekuje się, że powszechne przyjęcie generatywnych aplikacji AI znajdujących się obecnie w fazie produkcyjnej poprawi efektywność biznesową i organizację pracy, a tym samym nieznacznie zwiększy wzrost TFP w ciągu następnej dekady” – stwierdził CBO.
