Przy cenie amerykańskiej ropy naftowej, która od początku roku niemal się podwoiła; Cieśnina Ormuz nadal mniej więcej zablokowana; oraz wynikający z tego rosnący koszt niemal wszystkiego, od samochodów po loty, tworzywa sztuczne i półprzewodniki, kwiecień zapowiada się bardzo okrutnie.
Prezydent Donald Trump wygłosi przemówienie do narodu w środę o 21:00. ET przedstawi to, co Biały Dom określił mianem „ważnej aktualizacji w sprawie Iranu”, to jego pierwszy komentarz w godzinach największej oglądalności od czasu, gdy Stany Zjednoczone i Izrael przeprowadziły ataki 28 lutego. Przemówienie zostanie wyemitowane we wszystkich czterech głównych stacjach telewizyjnych, co wymusi porzucenie zaplanowanych programów, w tym finału sezonu The Masked Singer i specjalnego odcinka Survivor.
Przemówienie następuje w chwili, gdy ceny benzyny w Stanach Zjednoczonych przekraczają średnio 4 dolary za galon, a w ostatnich sondażach poparcie dla Trumpa spadło poniżej 40%, w związku z jego dalszym nawoływaniem do wojny, której większość Amerykanów twierdzi, że się sprzeciwia. Z politycznego punktu widzenia Trumpowi presja na wyjaśnienie wojny – kto, co, dlaczego i kiedy – stała się nieunikniona.
Co Trump może powiedzieć
Według komentarzy samego Trumpa i przecieków z Białego Domu ogólne zarysy są już widoczne. W ciągu ostatniego dnia Trump wielokrotnie powtarzał reporterom, że ma dwu- do trzech tygodni planu zakończenia operacji, co jest zgodne z jego środowymi komentarzami dla Reutersa, że Stany Zjednoczone „dość szybko wydostaną się z Iranu” i w razie potrzeby mogą powrócić do „jednorazowych uderzeń”. Ramy wydają się być okrążeniem zwycięstwa: Trump ogłosił już „całkowitą zmianę reżimu”, chociaż Iran w rzeczywistości nie ma nowego rządu i stwierdził, że działania USA zapewniły, że Iran nigdy nie zdobędzie broni nuklearnej.
Jak zauważył Gregory Brew, starszy analityk w Eurasia Group zajmujący się Iranem i ropą naftową
„Można oświadczyć, że cieśnina jest całkowicie otwarta i nie ma problemu” – powiedział Fortune Tom Kloza, doświadczony analityk ds. ropy naftowej i doradca Gulf Oil. – Po prostu nie wiesz.
Obraz zawieszenia broni jest bardziej zagmatwany, niż sugeruje postawa opinii publicznej. Trump stwierdził w Truth Social, że prezydent Iranu o to poprosił, ale publiczna reakcja Teheranu była szybka i zjadliwa: „Nie zwraca się uwagi na oszustwa i kłamstwa przestępców” – napisał w X rzecznik biura prezydenta Masouda Pezeshkiana. Jednak za kulisami wydaje się, że toczy się prawdziwy szlak dyplomatyczny. Wiceprezydent JD Vance rozmawiał we wtorek z pakistańskimi pośrednikami i przekazał coś, co jedno ze źródeł określiło jako „surowy” komunikat, że Trump jest „niecierpliwy” i że presja na irańską infrastrukturę będzie wzrastać do czasu osiągnięcia porozumienia – podaje Bloomberg. Trump zlecił Vance’owi prywatne przekazanie, że Stany Zjednoczone są otwarte na zawieszenie broni, jeśli zostaną spełnione określone żądania.
Na znak kontrprogramowania irańskie media państwowe poinformowały w środę, że Pezeshkian opublikuje „ważny” list skierowany bezpośrednio do narodu amerykańskiego, który ma zostać wkrótce opublikowany.
Nawet słowo „zawieszenie broni” jest w tym kontekście śliskie – ostrzegł Kloza. „Zawieszenie broni dla jednego człowieka jest wrzącym kotłem wojny dla drugiego” – powiedział. „To nie jest język matematyczny. Jest bardzo mylący”.
Zamieszanie wokół Cieśniny Ormuz
Nie jest jasne, jakie są dokładnie warunki wstępne Trumpa. We wtorek powiedział europejskim sojusznikom, aby „poszukali własnej ropy” i stwierdził, że zabezpieczenie Cieśniny Ormuz nie jest już problemem Stanów Zjednoczonych. Wall Street go oklaskiwała. W środę Trump napisał w Truth Social, że chce, aby Cieśnina Ormuz była „otwarta, wolna i czysta”, zanim będą mogły rozpocząć się rozmowy o zawieszeniu broni.
W odpowiedzi Zjednoczone Emiraty Arabskie wezwały ONZ do zatwierdzenia środków, w tym użycia siły, w celu ponownego otwarcia cieśniny, co jest oznaką rosnącej desperacji wśród państw Zatoki Perskiej zależnych od przejścia przez nią. To może być najbardziej znacząca zmiana dla rynków: Cieśnina to jedyna zmienna, która najbardziej niepokoi rynek ropy, a Trump skutecznie umył ręce (a potem znowu się ubrudził).
Przemówienie to odbywa się w kontekście ciągłej eskalacji. W środę rano irański pocisk trafił w tankowiec na wodach Kataru, podczas gdy rebelianci Houthi wystrzelili trzecią salwę rakiet w stronę Izraela. Na całym Bliskim Wschodzie zginęło ponad 3000 osób, w tym 13 żołnierzy amerykańskich. Amerykański dziennikarz został we wtorek porwany w Iraku przez podejrzanych bojowników wspieranych przez Iran.
Międzynarodowa Agencja Energetyczna nazwała awarię Hormuz największym zakłóceniem dostaw w historii. Dyrektor wykonawczy MAE Fatih Birol ostrzegł w środę, że kwiecień będzie znacznie gorszy niż marzec, ponieważ dostawy ropy, które były już w tranzycie w momencie rozpoczęcia wojny, zostały już dostarczone.
„W kwietniu nie ma nic” – powiedział Birol.
Marko Papic z BCA Research szacuje, że świat traci od 4,5 do 5 milionów baryłek dziennie, co stanowi około 5% światowych dostaw, ale ostrzega, że do połowy kwietnia liczba ta podwoi się w miarę wyczerpywania się rezerw strategicznych. Kloza oszacował, że skumulowane straty ropy naftowej, produktów rafinowanych i produktów petrochemicznych wynoszą blisko 500 mln baryłek.
„Mam wrażenie, że cokolwiek powiem, nie będzie to miało pożądanego skutku w postaci odwrócenia wszystkich tych wysokich cen” – powiedział Kloza. „Myślę, że rozpoczęliśmy coś, czego nie można zatrzymać na zimno”.
Strategiczne uwolnienie rezerw ropy (400 mln baryłek w krajach członkowskich IEA, najwięcej w historii) pomogło, ale Kloza spojrzał na matematykę z innej perspektywy: „Kiedy pomyślimy o utracie 10–20 mln baryłek dziennie i uwolnieniu 1,3 mln baryłek, jest całkiem oczywiste, że jest to broń przeciwko pociskom”.
