Wysłannik prezydenta USA Steve Witkoff, świeżo po triumfie porozumienia pokojowego w Gazie, odbył w zeszłym miesiącu rozmowę telefoniczną z wyższym rangą urzędnikiem Kremla, aby zasugerować, aby wspólnie pracowali nad podobnym planem dla Ukrainy i aby Władimir Putin omówił tę kwestię z Donaldem Trumpem.
Podczas rozmowy telefonicznej z 14 października, która trwała nieco ponad pięć minut, Witkoff doradził Jurijowi Uszakowowi, głównemu doradcy Putina ds. polityki zagranicznej, w jaki sposób rosyjski przywódca powinien podejść do tej kwestii z Trumpem. Jego wskazówki obejmowały sugestie dotyczące nawiązania rozmowy telefonicznej między Trumpem a Putinem przed wizytą Wołodymyra Zełenskiego w Białym Domu pod koniec tygodnia oraz wykorzystania porozumienia w sprawie Gazy jako sposobu na osiągnięcie porozumienia.
„Stworzyliśmy 20-punktowy plan Trumpa, który obejmował 20 punktów za pokój i myślę, że może zrobimy to samo z wami” – Witkoff powiedział Uszakowowi, według nagrania rozmowy sprawdzonego i przepisanego przez Bloomberg.
Aby przeczytać pełny zapis rozmowy, kliknij tutaj.
Rzeczniczka Białego Domu Anna Kelly potwierdziła otrzymanie prośby o komentarz i nie udzieliła natychmiastowej odpowiedzi. Rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow nie odpowiedział natychmiast na komentarz.
Rozmowa po raz pierwszy pozwala na bezpośredni obraz niedawnej taktyki Witkoffa w negocjacjach z Rosją i tego, co wydaje się być genezą 28-punktowej propozycji pokojowej, która pojawiła się na początku tego miesiąca i którą Stany Zjednoczone naciskały na Ukrainę, aby przyjęła ją jako podstawę porozumienia.
Putin powiedział w tym miesiącu, że jego zdaniem amerykański plan może zostać wykorzystany jako podstawa porozumienia pokojowego. Na posiedzeniu Rady Bezpieczeństwa Rosji powiedział wyższym urzędnikom, że 28-punktowy plan nie został jeszcze szczegółowo omówiony ze Stanami Zjednoczonymi, ale Moskwa otrzymała jego kopię.
W czasie rozmowy telefonicznej Witkoffa i Uszakowa Trump cieszył się sukcesem swojej kampanii na rzecz zakończenia wojny w Gazie. Dzień wcześniej był pierwszym amerykańskim prezydentem, który przemawiał w izraelskim Knesecie od 2008 roku, po zapewnieniu uwolnienia ostatnich 20 żyjących zakładników przetrzymywanych przez Hamas. Odtwórz wideo
Jednak postawa Trumpa wobec Putina wydawała się gorzka. Przygotowując się do spotkania z Zełenskim 17 października, rozważał wyposażenie Ukrainy w rakiety Tomahawk większego zasięgu, omawiał nowe sankcje nałożone na Rosję i wyrażał frustrację wobec Putina.
„Nie wiem, dlaczego kontynuuje tę wojnę” – powiedział Trump 14 października, tego samego dnia, w którym Witkoff rozmawiał z Uszakowem. „On po prostu nie chce zakończyć tej wojny. I myślę, że to stawia go w bardzo złym świetle”.
Podczas rozmowy telefonicznej z Uszakowem Witkoff powiedział swojemu rosyjskiemu odpowiednikowi, że ma głęboki szacunek dla Putina i powiedział Trumpowi, że jego zdaniem Rosja zawsze chciała porozumienia pokojowego. Wysłannik USA wspomniał o zbliżającej się wizycie Zełenskiego i zasugerował, aby Putin mógł porozmawiać z Trumpem przed tym spotkaniem.
„Zełenski przybędzie do Białego Domu w piątek” – powiedział Witkoff. „Zajmę się tym, ponieważ mnie tam chcą, ale myślę, że jeśli to możliwe, porozmawiamy z jego szefem przed piątkowym spotkaniem”.
Uszakow zapytał Witkoffa, czy „pomocne” byłoby dla Putina skontaktowanie się z Trumpem. Witkoff powiedział, że tak.
Zalecił także, aby Putin pogratulował Trumpowi porozumienia pokojowego w Strefie Gazy, powiedział, że Rosja go wspierała i że szanuje prezydenta jako człowieka pokoju. „Od tego momentu będzie to bardzo dobra decyzja” – powiedział Witkoff.
„Myślę, że byłoby to zaskakujące” – dodał Witkoff. „Być może mówi prezydentowi Trumpowi, wiesz, Steve i Yuri omówili bardzo podobny 20-punktowy plan pokojowy i może to być coś, co naszym zdaniem mogłoby trochę poruszyć igłę, jesteśmy otwarci na tego typu rzeczy”.
Wyglądało na to, że Uszakow wziął pod uwagę niektóre rady. Putin „pogratuluje mu” i powie, że „pan Trump jest prawdziwym człowiekiem pokoju” – powiedział.
Trump i Putin odbyli rozmowę dwa dni później na prośbę Rosji, a prezydent USA określił dwuipółgodzinną rozmowę jako „bardzo produktywną”. Później ogłosił plany spotkania z rosyjskim przywódcą w Budapeszcie – szczytu, który jeszcze się nie odbył, a także wspomniał, że Putin pogratulował mu porozumienia w sprawie Gazy.
Jak wynika z innego nagrania sprawdzonego przez Bloomberg, 29 października Dmitriew i Uszakow rozmawiali przez telefon po rosyjsku i debatowali, jak bardzo Moskwa powinna naciskać, aby jej żądania zawarte w jakiejkolwiek propozycji pokojowej zostały spełnione.
Aby przeczytać zapis tej rozmowy, kliknij tutaj.
Ponieważ dwaj doradcy Putina rozważali różne opcje, Uszakow opowiadał się za proszeniem o „maksimum” w swoich prezentacjach przed Białym Domem.
Wyraził obawy, że Stany Zjednoczone mogą błędnie zinterpretować każdą propozycję i coś zaproponować, a potem twierdzić, że osiągnięto porozumienie, co zagroziłoby zakończeniu negocjacji – powiedział swojemu koledze.
Dmitriew, który stoi także na czele Rosyjskiego Funduszu Inwestycji Bezpośrednich, zasugerował nieformalne udostępnienie dokumentu i wyraził pewność, że nawet jeśli Stany Zjednoczone nie zaakceptują w pełni wersji rosyjskiej, zrobią przynajmniej coś bardzo podobnego.
Później zapewnił Uszakowa, że wykona wszystko, co mu każą, i że Uszakow będzie mógł później omówić dokument ze „Stevem”.
Bloomberg nie był w stanie dokładnie potwierdzić, jakimi propozycjami podzieliła się Rosja ze Stanami Zjednoczonymi i w jakim stopniu ukształtowały one ostateczny 28-punktowy plan.
Od tego czasu Ukraina znalazła się jednak pod silną presją, aby zaakceptować propozycję, którą Witkoff przygotował z pomocą swoich kremlowskich odpowiedników. Urzędnicy amerykańscy zagrozili odcięciem krytycznego wsparcia wywiadowczego dla ukraińskiego wojska, jeśli Zełenski odmówi przyjęcia propozycji, chociaż od tego czasu Kijów uzyskał pewne ustępstwa i przekonał USA do zwolnienia tempa po niedzielnych rozmowach z sekretarzem stanu Marco Rubio.
Zgodnie z warunkami zaproponowanymi po raz pierwszy przez Stany Zjednoczone na początku tego miesiąca Ukraina będzie musiała wycofać wojska z części wschodniego regionu Donbasu, których Rosji nie udało się zdobyć siłą militarną. Obszar ten stałby się uznaną na arenie międzynarodowej rosyjską zdemilitaryzowaną i neutralną strefą neutralną.
Moskwa zyskałaby także de facto uznanie rosyjskich roszczeń wobec obwodów Krymu, Ługańska i Doniecka. Większość pozostałej linii frontu, w tym Chersoń i Zaporoże, zostałaby skutecznie zamrożona. Ukraina i jej europejscy sojusznicy nalegali, aby wojna zakończyła się zgodnie z obowiązującymi wytycznymi.
Oto niektóre z warunków, jakie Witkoff i Uszakow zdawali się sobie wyobrażać podczas rozmowy telefonicznej w zeszłym miesiącu.
„Wiem, czego potrzeba, aby osiągnąć porozumienie pokojowe” – powiedział Witkoff. „Donieck i może gdzieś zamiana gruntów. Ale chcę powiedzieć, że zamiast tak mówić, porozmawiajmy z większą nadzieją, bo myślę, że tutaj osiągniemy porozumienie”.
„Prezydent da mi dużo przestrzeni i swobody w osiągnięciu porozumienia” – dodał. „Więc jeśli uda nam się stworzyć taką możliwość, po rozmowie z Yurim i odbyciu rozmowy, myślę, że może to doprowadzić do wspaniałych rzeczy”.
„OK” – odpowiedział Uszakow. “To brzmi dobrze.”
