Republikańscy prawodawcy z trudem powstrzymują groźby prezydenta Donalda Trumpa dotyczące przejęcia Grenlandii, a niektórzy wykazują najostrzejszy sprzeciw wobec niemal wszystkiego, co administracja Trumpa zrobiła od czasu objęcia urzędu.
W zeszłym tygodniu wygłosili przemówienia na temat znaczenia NATO. Wprowadzili ustawy mające na celu uniemożliwienie Stanom Zjednoczonym ataku na Danię. Kilku z nich udało się do Kopenhagi, aby spotkać się ze swoimi duńskimi odpowiednikami.
Nie jest jednak jasne, czy to wystarczy, ponieważ prezydent nadal nalega, aby przejąć kontrolę nad arktyczną wyspą. Wzbudziło to obawy przed końcem NATO – sojuszu działającego od kilkudziesięciu lat, który stanowi filar amerykańskiej siły w Europie i na całym świecie – oraz postawiło na Kapitolu i na całym świecie pytania o to, co agresywna, solowa polityka zagraniczna Trumpa będzie oznaczać dla porządku światowego.
„Kiedy najpotężniejszy militarny naród na świecie w kółko zagraża twojemu terytorium za pośrednictwem swojego prezydenta, zaczynasz traktować to poważnie” – powiedział senator Chris Coons w rozmowie z Associated Press.
Demokrata z Delaware zorganizował dwupartyjną podróż do Danii, aby „trochę obniżyć temperaturę” – powiedział, a także nowe rozmowy na temat wzajemnych porozumień wojskowych w Arktyce. Republikanin Thom Tillis z Karoliny Północnej i Lisa Murkowski z Alaski towarzyszyli w tej podróży garstce Demokratów. Ponadto republikańscy prawodawcy dołączyli w zeszłym tygodniu do spotkań w Waszyngtonie z duńskim ministrem spraw zagranicznych i jego grenlandzkim odpowiednikiem, podczas których omawiali umowy o bezpieczeństwie.
Wiadomo jednak, że Trump ma inne pomysły. Powiedział, że w sobotę od lutego będzie naliczał 10% podatek importowy na produkty z ośmiu krajów europejskich ze względu na ich sprzeciw wobec jego planów wobec Grenlandii.
Trump powiedział w mediach społecznościowych, że ze względu na nowoczesne systemy uzbrojenia „potrzeba NABYCIA jest szczególnie ważna”.
Odrzucenie planów Trumpa wobec Grenlandii
Kluczowi Republikanie dali jasno do zrozumienia, że ich zdaniem zajęcie Grenlandii siłą nie wchodzi w rachubę. Jak dotąd jednak unikali bezpośredniego upominania Trumpa za jego słowa o posiadaniu wyspy.
Tillis w mediach społecznościowych nazwał plany taryfowe Trumpa „złymi dla Ameryki, złymi dla amerykańskich przedsiębiorstw i złymi dla sojuszników Ameryki”.
Przywódca większości w Senacie John Thune R-S.D. powiedział w czwartek reporterom, że „z pewnością nie ma tu apetytu na niektóre opcje, o których mówiono lub rozważano”.
W przemówieniu poprzednik Thune’a na stanowisku przywódcy Partii Republikańskiej, senator Mitch McConnell, ostrzegł, że próba zajęcia Grenlandii „zniszczy zaufanie sojuszników” i zszargana dziedzictwo Trumpa katastrofalną decyzją w zakresie polityki zagranicznej.
Zarówno prawodawcy republikańscy, jak i demokratyczni widzą oczywistą ścieżkę wzmocnienia interesów USA na Grenlandii przy jednoczesnym utrzymaniu nienaruszonych stosunków z sojusznikiem z NATO, Danią.
Coons powiedział, że podczas czwartkowego spotkania z prawodawcami duński minister spraw zagranicznych Lars Løkke Rasmussen i jego grenlandzka odpowiedniczka Vivian Motzfeldt omówili, w jaki sposób kraje mogłyby współpracować na rzecz rozwoju krytycznego przemysłu mineralnego i współpracy wojskowej. Dyplomaci powiedzieli także senatorom, że nie ma dowodów na działalność Chin ani Rosji na Grenlandii.
Trump argumentował, że Stany Zjednoczone powinny zająć Grenlandię przed Chinami lub Rosją, wywołując zaniepokojenie w całej Europie. W ramach wsparcia Danii na Grenlandię wysłano wojska z kilku krajów.
Murkowski powiedział w mediach społecznościowych, że „nasi sojusznicy z NATO są zmuszeni skierować uwagę i zasoby na Grenlandię, co jest dynamiką, która uderza bezpośrednio w ręce Putina, zagrażając stabilności najsilniejszej koalicji demokracji, jaką świat kiedykolwiek widział”.
Co może zrobić Kongres?
Ustawodawcy rozważają pewne możliwości wykluczenia ataku wojskowego na Grenlandię. Mimo to administracja Trumpa nie wykazała chęci uzyskania zgody Kongresu przed podjęciem działań wojskowych lub nie wykazała jej wcale.
Ustawodawcy, w tym Republikanie tacy jak Murkowski, forsują przepisy, które zabraniałyby wykorzystywania funduszy Departamentu Obrony do ataków lub okupowania terytoriów należących do innych członków NATO bez ich zgody.
Senator z Alaski zasugerował również, że Kongres mógłby podjąć działania mające na celu uchylenie ceł Trumpa. Murkowski i kilku innych Republikanów pomogli już w zeszłym roku w przyjęciu uchwał mających na celu zniesienie ceł na całym świecie, ale ustawy te nie zyskały rozgłosu w Izbie. Aby odrzucić jego weto, potrzebny byłby także podpis Trumpa lub poparcie dwóch trzecich obu izb.
Demokraci znaleźli także pewien wpływ na uchwały mocarstw wojennych, których celem było zmuszenie prezydenta do uzyskania zgody Kongresu przed rozpoczęciem działań wojennych. W zeszłym tygodniu Republikanie o włos odrzucili jedną z takich uchwał, która zakazała Trumpowi ponownego ataku na Wenezuelę, a Demokraci uważają, że potencjalnie więcej Republikanów poprze uchwałę mającą zastosowanie do Grenlandii.
„Zauważyłem, że te uchwały mocarstw wojennych wywierają pewną presję na Republikanów” – powiedział senator Tim Kaine, demokrata z Wirginii, który wymusił głosowanie nad kilkoma podobnymi uchwałami. Powiedział, że taktyka zmusiła również administrację Trumpa do zapewnienia ustawodawcom odpraw i zobowiązań w celu uzyskania zgody Kongresu przed rozmieszczeniem wojsk.
Mimo to, odrzucając w środę uchwałę w sprawie uprawnień wojennych Wenezueli, przywódcy Partii Republikańskiej argumentowali, że ustawodawstwo powinno zostać odrzucone, ponieważ administracja Trumpa stwierdziła, że obecnie w Wenezueli nie stacjonują żadne wojska amerykańskie.
Argument ten może stanowić precedens dla przyszłych uchwał mocarstw wojennych, dając Republikanom sposób na uniknięcie głosowania wbrew woli Trumpa.
„Jeśli na ziemi nie ma żadnych żołnierzy, jest to kwestia dyskusyjna” – powiedział senator Mike Rounds z Dakoty Południowej w ogóle na temat uchwał mocarstw wojennych. Przekonywał także, że perspektywa zajęcia Grenlandii pomimo sprzeciwu Danii to nic innego jak „hipoteza”.
Inni Republikanie wyrazili poparcie dla nalegań Trumpa, aby Stany Zjednoczone posiadały Grenlandię, bagatelizując jednak pogląd, że Stany Zjednoczone zajmą ją siłą.
To spowodowało, że po stronie republikańskiej najcięższe sprzeciwy ze strony garstki prawodawców opuszczą Kongres w przyszłym roku.
Rep. Don Bacon z Nebraski powiedział dziennikowi The Omaha World Herald, że inwazja na Grenlandię doprowadzi do impeachmentu Trumpa, co będzie „skłonny” poprzeć.
Tillis, kolejny odchodzący na emeryturę republikanin, skierował swoją krytykę pod adresem doradców Trumpa, takich jak zastępca szefa sztabu Białego Domu Stephen Miller.
„Fakt, że niewielka garstka «doradców» aktywnie nawołuje do wprowadzenia środków przymusu w celu przejęcia terytorium sojusznika, jest więcej niż głupi” – stwierdził.
