Prezydent Donald Trump zwołał w piątek tak zwane największe zgromadzenie amerykańskich rolników w Białym Domu, w którym wzięło udział ponad 800 mężczyzn i kobiet w kowbojskich kapeluszach. Wypełnili South Lawn obok błyszczącego złotego traktora, podczas gdy prezydent wychwalał swoje wsparcie dla przemysłu rolnego. „Właśnie dałem im 12 miliardów dolarów. Nie wiem, czy o tym wiedzą, czy nie” – przechwalał się Trump, odnosząc się do pomocy dla gospodarstw rolnych zapewnianej w ramach programu Farmer Bridge Assistance Programme USDA. To najwyraźniej nie wystarczyło, bo powiedział później zgromadzonym, że zwrócił się do Kongresu o przyjęcie dodatkowej ulgi w kolejnej ustawie finansowej.
Jednak znaczna część wsparcia prezydenta w rzeczywistości trafia w ręce bogatych, a niedawna publikacja libertariańskiego zespołu doradców Cato Institute pokazuje tę dysproporcję. Dane wydają się podważać pogląd o rolniku borykającym się z trudnościami: średni dochód krajowy amerykańskiego gospodarstwa rolnego w 2024 r. wyniósł 159 334 dolarów. To około 32% powyżej średniego krajowego dochodu gospodarstwa domowego i prawie dwukrotnie więcej niż mediana krajowa wynosząca 83 730 dolarów.
I to bez uwzględnienia większości dopłat, które według danych trafiają do 10% gospodarstw o najlepszych dochodach. W publikacji przytacza się raport Government Accountability Office (GAO) z 2023 r., który ujawnił, że ponad 1300 rolników o skorygowanym dochodzie brutto przekraczającym 900 000 dolarów otrzymało dotacje z federalnego programu ubezpieczenia upraw.
Federalny program ubezpieczeń upraw został ustanowiony w 1938 r. za prezydentury Franklina Delano Roosevelta, aby pomóc sektorowi rolnemu wyjść z Wielkiego Kryzysu i Dust Bowl. Od początku istnienia program stał się kluczowym filarem wsparcia w zapewnianiu producentom ochrony finansowej przed stratami spowodowanymi klęskami żywiołowymi i kryzysami gospodarczymi, takimi jak susze, mrozy, szkodliwe wiatry i wahania cen. Choć początkowo był to środek naprawczy, obecnie obejmuje ponad 120 unikalnych towarów, reprezentujących zdecydowaną większość wartości amerykańskiej produkcji rolnej.
„Dotacje nie stanowią awaryjnego zabezpieczenia dla biednych rodzin rolniczych, ale raczej trwałe zabezpieczenie dla przedsiębiorstw o wysokich dochodach” – napisał w poście na blogu Chris Edwards, redaktor Instytutu Cato. „Rząd często nazywa ubezpieczenie upraw „rynkowym”, ale nie może to być prawdą, ponieważ program kosztuje podatników miliardy dolarów rocznie”. Edwards dodał, że ponieważ nie ma ograniczeń dochodów w przypadku ubezpieczenia upraw, 10% najbogatszych rolników otrzymuje 56% wszystkich dotacji programowych.
Sieć bezpieczeństwa… czy dobrobyt dla bogatych?
Nawet niektórzy rolnicy-miliarderzy otrzymują dotacje. Na przykład w raporcie GAO z 2015 r. wskazano, że cztery osoby (które zdobyły majątek z różnych źródeł innych niż rolnictwo, takich jak górnictwo, nieruchomości, sport i technologie informacyjne) o majątku netto wynoszącym co najmniej 1,5 miliarda dolarów, uczestniczyły w federalnym programie ubezpieczenia upraw i otrzymały dotacje do składek. USDA ukrywa nazwiska niektórych beneficjentów dotacji dla gospodarstw rolnych, więc nie jest dokładnie jasne, którzy zamożni rolnicy otrzymali dotacje.
Złoty traktor podczas wydarzenia dla rolników organizowanego przez prezydenta Trumpa na South Lawn.
Graeme Sloan/Bloomberg za pośrednictwem Getty Images
Taryfy i rosnące koszty produkcji stawiają większość amerykańskiego spichlerza w coraz bardziej niepewnej sytuacji finansowej. Wojna w Iranie zwiększa koszty energii i ceny nawozów. Co więcej, niektóre gospodarstwa borykają się z presją ze strony branży sztucznej inteligencji, ponieważ firmy chcą przekształcić pola uprawne w centra danych. Trump stwierdził w czwartek, że niektóre kraje źle traktowały amerykańskich rolników i oświadczył, że podejmuje kroki, aby wesprzeć branżę dotkniętą rosnącymi cenami paliw i nawozów spowodowanymi wojną z Iranem.
Oczekuje się, że w sumie podatnicy zapłacą w 2026 r. 14,7 miliarda dolarów za federalny program ubezpieczenia upraw, co stanowi wciąż tylko ułamek z 7 bilionów dolarów, które Stany Zjednoczone wydały w 2025 r., ale jest to znaczna suma porównywalna z wielkością agencji federalnych, takich jak Agencja Ochrony Środowiska. Z tych 14,7 miliardów dolarów około 9,6 miliarda trafia do rolników, a pozostałe 5,1 miliarda do firm ubezpieczeniowych. Według Biura Budżetowego Kongresu wydatki na program mają jedynie wzrosnąć.
Wzrost ten wywołał krytyków, takich jak Edwards, który utrzymuje, że program przynosi korzyści ubezpieczycielom w takim samym stopniu, jak rolnikom. „Program ubezpieczenia upraw działa jak rząd, który daje 900 dolarów rocznie w zamian za składkę na ubezpieczenie samochodu wynoszącą 1500 dolarów, a jednocześnie płaci miliardy dolarów GEICO, State Farm i innym firmom ubezpieczeniowym, aby zwiększyć ich zyski” – napisał Edwards.
