Nawet gdy Stany Zjednoczone i Iran utrzymują kruche zawieszenie broni, światowy kryzys energetyczny nie wykazuje oznak złagodzenia.
W czwartkowym wywiadzie dla CNBC Fatih Birol, dyrektor wykonawczy Międzynarodowej Agencji Energetycznej, nazwał obecny kryzys energetyczny bezprecedensowym punktem zwrotnym dla światowej gospodarki.
„Stoimy w obliczu największego w historii zagrożenia dla bezpieczeństwa energetycznego” – powiedział.
Szok energetyczny, który odbił się na wojnie w Iranie, sparaliżował światową gospodarkę. Jest to oczywiste dla każdego, kto pracuje na dystrybutorze, ponieważ według AAA ceny benzyny oscylują wokół 4 dolarów za galon, i jest to coraz bardziej oczywiste dla osób planujących letnie wakacje. Lufthansa właśnie ograniczyła liczbę 20 000 lotów, a inne linie lotnicze, takie jak United Airlines, podnoszą ceny lotów nawet o 20%, ponieważ niedobory paliwa do silników odrzutowych zwiększają presję na linie lotnicze.
Choć obowiązuje kruche zawieszenie broni, które we wtorek prezydent Donald Trump przedłużył na czas nieokreślony, podwójna blokada w Cieśninie Ormuz, gdzie ani Iran, ani Stany Zjednoczone nie pozwalają statkom przepływać przez cieśninę, utrzymuje ceny ropy na wysokim poziomie. W środę Iran ostrzelał trzy statki w Cieśninie Ormuz. Ponadto Pentagon powiedział Kongresowi, że usuwanie min umieszczonych przez Iran w cieśninie może zająć do sześciu miesięcy, co jeszcze bardziej zagrozi tranzytowi przez punkt krytyczny. Nie jest jasne, kiedy dokładnie cieśnina zostanie ponownie otwarta.
Jak obecny kryzys energetyczny wypada w porównaniu z poprzednimi?
Wojna w Iranie i „podwójna blokada” są jak noga na gardle światowej gospodarki. Przez cieśninę przepływa dwadzieścia procent światowego handlu ropą, a także innymi krytycznymi towarami, takimi jak nawozy, hel i siarka.
Birol sporządził wykres, jak obecny szok energetyczny wypada na tle innych historycznych kryzysów energetycznych, w tym dwóch kryzysów naftowych z lat 70. XX wieku (w 1973 i 1979 r.) oraz niedawnego zakłócenia dostaw energii w 2022 r. spowodowanego wojną między Rosją a Ukrainą. Stwierdził, że podczas obu kryzysów naftowych w latach 70. świat tracił dziennie 5 milionów baryłek ropy. Szacuje, że wojna na Ukrainie spowodowała całkowite straty 75 miliardów metrów sześciennych gazu, czyli około 628 miliardów baryłek.
Według Birola świat traci dziś około 13 milionów baryłek dziennie, a łącznie 100 miliardów metrów sześciennych gazu.
„W rzeczywistości stoimy obecnie w obliczu największego kryzysu energetycznego w historii” – powiedział Birol.
Co dzieje się teraz w Cieśninie Ormuz i z cenami ropy?
Według S&P Global Market Intelligence w środę tylko trzy tankowce przepłynęły przez Cieśninę Ormuz, a łącznie tylko pięć statków przekroczyło punkt krytyczny. Liczba tankowców przepływających przez cieśninę utrzymuje się znacznie poniżej poziomu przedwojennego i wynosi średnio jednocyfrowe. Dla porównania, według danych ONZ ds. handlu i rozwoju przed wojną średnio 129 tankowców dziennie.
Ceny ropy Brent spadły w zeszłym tygodniu poniżej 100 dolarów za baryłkę, kiedy Iran ogłosił, że Cieśnina Ormuz jest otwarta dla ruchu handlowego. Jednak nadzieja wkrótce osłabła, gdy Iran ponownie zamknął cieśninę po tym, jak Marynarka Wojenna USA ostrzelała i zdobyła irański kontenerowiec. W czwartek rano ceny ropy naftowej powróciły powyżej 103 dolarów za baryłkę.
Birol i MAE podniosły alarm w związku z wpływem wojny na światowy rynek energii, odkąd Stany Zjednoczone i Izrael rozpoczęły swój pierwszy atak na Iran pod koniec lutego. W wywiadzie udzielonym pod koniec marca Birol powiedział, że światowi decydenci nie są przygotowani na poradzenie sobie z pełnym zakresem kryzysu energetycznego.
„Jeśli chcesz umieścić to w kontekście, obecny kryzys to dwa kryzysy naftowe i kryzys gazowy” – powiedział.
MAE użyła potężnej dźwigni, aby złagodzić skutki szoku energetycznego. Na początku marca organizacja z siedzibą w Paryżu uwolniła rekordowe 400 milionów baryłek awaryjnych rezerw ropy, aby złagodzić rosnące ceny. Birol powiedział w wywiadzie dla podcastu In Good Company na początku kwietnia, że MAE rozważy drugie uwolnienie rezerw. Organizacja wezwała rządy do promowania środków obniżających koszty, aby złagodzić skutki gospodarcze szoku energetycznego, takich jak zachęcanie do korzystania z transportu publicznego, co zostało już podjęte przez wiele rządów w regionie Azji i Pacyfiku, jednym z najbardziej dotkniętych obszarów na świecie.
Birol powiedział jednak, że jedynym prawdziwym rozwiązaniem zakończenia kryzysu jest ponowne otwarcie cieśniny.
„Lekarstwem jest otwarcie Cieśniny Ormuz” – powiedział podcastowi In Good Company. „Kupujemy trochę czasu, ale nie twierdzę, że uwolnienie akcji jest rozwiązaniem”.
