„Amerykańska wyjątkowość” w różnych czasach oznaczała różne rzeczy. U podstaw przekonania, że jest coś odrębnego i niepowtarzalnego w Ameryce, datowano setki lat wstecz, być może za czasów purytanów z kolonii Massachusetts, którzy wierzyli, że ich „miasto na wzgórzu” jest swego rodzaju modelowym społeczeństwem dla świata. Do koncepcji tej powrócił na przestrzeni lat, zwłaszcza za sprawą prezydenta Ronalda Reagana w latach 80. XX wieku, kiedy wraz z Margaret Thatcher promował charakterystyczną wersję „kapitalizmu wolnorynkowego”. Niezwykłe wyniki amerykańskich giełd po pandemii są uderzającym przykładem na to, że Stany Zjednoczone były naprawdę wyjątkowe i w latach dwudziestych XXI wieku znacznie przewyższały resztę świata.
Jak wynika z nowego ostrzeżenia banku inwestycyjnego Piper Sandler, oba są zagrożone w wyniku wzmagających się wysiłków prezydenta Trumpa na rzecz objęcia bezpośredniej kontroli nad Rezerwą Federalną. „Stany Zjednoczone odchodzą od wolnego rynku, ograniczonego rządu i praworządności w zawrotnym tempie” – pisze bank, wskazując na szereg podmiotów poza prezydentem, które obwiniają zadowolony z siebie Kongres, a nawet same rynki. „Obserwujemy, jak filary długiej hossy są eliminowane jeden po drugim” – ostrzega bank, dodając, że kryzys wykracza daleko poza bezprecedensową próbę zwolnienia gubernatora Rezerwy Federalnej podjętą przez Trumpa.
Notatka banku inwestycyjnego pojawiła się zaledwie kilka dni po przejęciu przez administrację Trumpa bezprecedensowego 9,9% udziałów w potentacie w branży półprzewodników Intel, dzięki czemu w ciągu kilku dni zarobił 1,9 miliarda dolarów. Kilka tygodni wcześniej Trump wynegocjował podobną bezprecedensową umowę z firmami Nvidia i AMD, na mocy której rząd obniży o 15% sprzedaż przez firmy niektórych chipów na rynku chińskim. Erik Jensen, profesor prawa na uniwersytecie Case Western Reserve, powiedział wówczas „Fortune”, że nie słyszał o żadnej podobnej transakcji w historii korporacji.
Choć Piper Sandler nie powiedziała tego wprost, bank obrał za cel serię historycznych maksimów na amerykańskich rynkach, w zasadzie ostrzegając, że nie przyjdą one z pomocą. „Nie podzielamy założenia inwestorów, że rynki regularnie „dyscyplinują” polityków” – napisano w notatce bankowej, ostrzegając, że „strażnicy obligacji” nie uchronią Stanów Zjednoczonych przed narastającym problemem. Twierdzi też, że kryzys w amerykańskiej gospodarce wykracza daleko poza próbę zwolnienia członka Rezerwy Federalnej czy niezależność banku centralnego.
niezbadane wody
Na początek Piper Sandler zwraca uwagę, że Trump wyraźnie dał do zrozumienia, że jego zdaniem polityka pieniężna powinna być jego polityką, wykluczając zasadę niezależnej Rezerwy Federalnej kierowanej przez bezstronnych ekonomistów. Jego nocna próba zwolnienia gubernator Rezerwy Federalnej Lisy Cook, powołując się na niejasne zarzuty o oszustwa hipoteczne, zepchnęła teraz sądy na nieznane terytorium, sprawdzając, czy prezydent może legalnie oczyścić urzędników banku centralnego, którzy mu się sprzeciwiają.
Podczas swojej pierwszej kadencji Trump wdawał się także w konflikt z Rezerwą Federalną, często kwestionując działania swojego nominowanego przez siebie Jerome’a Powella. „Nie jestem ani trochę usatysfakcjonowany wyborem Jaya” – powiedział Trump w listopadzie 2018 r., zaledwie rok po nominacji Powella na prezesa Rezerwy Federalnej. W końcu Powell zrobił to, do czego Trump na niego naciskał (choć zauważył, że była to niezależna decyzja), mimo że Trump nazwał go i innych prezesów Fed „głupcami”.
Prezydent może zwolnić członka zarządu jedynie z uzasadnionego powodu, a zarzuty dotyczące oszustw hipotecznych wobec Cooka mogą, ale nie muszą, wzrosnąć do tego poziomu. W wydanej w maju opinii Sąd Najwyższy napisał, że Rezerwa Federalna różni się charakterem od innych niezależnych agencji, podał bank. W tej chwili nie jest jasne, czy Trump faktycznie będzie mógł zwolnić Cook, czy też pozostanie ona na stanowisku do czasu, aż zadecydują jej losy. Mimo to Piper stwierdza, że „wymiar sprawiedliwości nie jest w stanie sprostać szerszemu atakowi Trumpa na Fed. Jeśli prezydent będzie zdeterminowany upolitycznić Fed, a Kongres nie stanie na przeszkodzie, to tak się stanie”.
Chociaż dla Stanów Zjednoczonych są to nieznane wody, nie są one przeznaczone dla krajów objętych reżimami autorytarnymi, nawet tych, które wcześniej były oddane wolnemu rynkowi i demokracji. Piper Sandler nie dokonuje porównań, ale godny uwagi jest niedawny przykład Turcji, gdzie prezydent Recep Tayyip Erdogan zabiegał o niskie stopy procentowe w obliczu rosnącej inflacji, zwolnił bankierów centralnych, którzy się z tym nie zgodzili, i mianował się szefem państwowego funduszu majątkowego.
Powtarzające się niepowodzenia rynków
Pomimo całej teatralności Trumpa, ogromne zyski rynkowe sugerują, że wszystko przebiega normalnie. Weźmy pod uwagę Nouriela Roubiniego, często ponurego prognostyka znanego czasami jako Doktor Doom, który w ostatnich latach był niezwykle optymistyczny. Na przykład w kwietniu napisał na Twitterze, że sektor technologii jest wystarczająco dynamiczny, aby przezwyciężyć te problemy: „Technologia przebija cła, nawet jeśli Ameryką rządzi Myszka Miki lub klaun! To nie ma znaczenia, a amerykańska wyjątkowość pozostanie i będzie odporna niezależnie od Trumpa, biorąc pod uwagę hiperdynamikę i innowacje amerykańskiego sektora prywatnego”.
Dzisiaj rano Jay Hatfield z Infrastructure Capital Advisors powiedział Ewie Roytburg z „Fortune”: „To bardzo pozytywne”. Dodał, że popiera działania Trumpa wobec Rezerwy Federalnej: „Najprościej można to ująć w ten sposób, że wyeliminowanie niekompetencji Rezerwy Federalnej jest o wiele ważniejsze niż obrona rzekomej niezależności Rezerwy Federalnej. Rezerwa Federalna zawsze była polityczna; tylko Trump mówi o tym publicznie”.
Rynki nie ograniczały Trumpa w zakresie handlu, utrzymuje Piper Sandler, zauważając, że „ponad 70% tego, co Trump obiecał w Dniu Wyzwolenia, spełniło się”. Ponadto zauważa, że Trump podwaja wydatki, grożąc wczoraj wieczorem nałożeniem ceł w odpowiedzi na podatki od usług cyfrowych.
Niedawny wzrost na rynkach w związku z perspektywą obniżek stóp procentowych nie jest powodem do świętowania, twierdzi Piper Sandler, ponieważ obniżki te wynikają z nacisków politycznych. Następnie Piper przypomina sobie, jak rynki były notorycznie nieefektywne i bezużyteczne podczas największego testu kapitalizmu od czasu Wielkiego Kryzysu. „Nie przewidywał kryzysu mieszkaniowego ani wielkiego kryzysu finansowego. Niewiele znajdujemy dowodów na to, że rynek patrzy w przyszłość lub dyscyplinuje decydentów”.
Rola Kongresu
Tymczasem Kongres nie wykazuje skłonności do stawiania oporu. Niewielu kandydatów Trumpa do Rezerwy Federalnej zostało odrzuconych przez Senat pomimo rosnących obaw o ich niezależność. Republikanie, obawiając się skrzyżowania ścieżek z Trumpem, w dużej mierze odrzucili nawet kontrowersyjne wybory. Oczekuje się, że zatwierdzenie Stephena Mirana nastąpi już w przyszłym miesiącu, a gdyby Powell podał się do dymisji po wygaśnięciu jego kadencji na stanowisku prezydenta, Trump prawie na pewno zyskałby preferowanego następcę.
Być może najbardziej szokujące dla Wall Street było to, że Piper Sandler przedstawiła walkę Trumpa z Rezerwą Federalną jako po prostu element szerszego demontażu ram gospodarczych, które leżą u podstaw długiej ekspansji ostatnich dziesięcioleci. Bank utrzymuje, że „dziesiątki lat wolnego handlu zostały drastycznie odwrócone z dnia na dzień”. Uważa on, że „zdrowy filar monetarny” został zasadniczo zagrożony między innymi przez atak Trumpa na Rezerwę Federalną.
(Ten raport został zaktualizowany w celu uwzględnienia dodatkowego kontekstu.)
W przypadku tej historii firma Fortune wykorzystała generatywną sztuczną inteligencję do pomocy w przygotowaniu wstępnej wersji roboczej. Redaktor sprawdził dokładność informacji przed ich opublikowaniem.
Fortune Global Forum powraca w dniach 26–27 października 2025 r. w Riyadzie. Dyrektorzy generalni i światowi liderzy spotkają się na dynamicznym wydarzeniu dostępnym wyłącznie na zaproszenie, które ukształtuje przyszłość biznesu. Poproś o zaproszenie.
