Jeśli masz wrażenie, że Twoje rachunki za zakupy spożywcze nigdy nie spadły po ostatnim skoku inflacji, nie wyobrażasz sobie tego. Główne kryterium cen żywności na świecie ponownie cicho rośnie.
Światowe ceny żywności wzrosły w marcu o 2,4% w porównaniu do lutego, do 128,5 pkt. według wskaźnika cen żywności Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO). Było to w dużej mierze efektem wyższych kosztów energii związanych z eskalacją konfliktu na Bliskim Wschodzie – jak wynika z marcowego oświadczenia FAO, jak podał Reuters.
Indeks jest nadal prawie 20% poniżej wartości szczytowej z 2022 r., ale kierunek ponownie się zmienił, a ciche wzrosty cen oleju spożywczego, cukru i mięsa sprawiają wrażenie, jakby Twoje cotygodniowe zakupy wyglądały jak test warunków skrajnych.
Kiedy liczby znów zaczną się poruszać
Na papierze marcowe posunięcie FAO wygląda skromnie: wzrost globalnego koszyka o 2,4% i drugi z rzędu miesięczny wzrost. W prawdziwym życiu postrzegam to jako kolejny zwrot w długim cyklu, w którym każdy światowy kryzys pozostawia trwały ślad na cenach żywności.
Z własnego zestawienia FAO wynika, że w marcu wszystkie główne indeksy cząstkowe wzrosły. Ze szczegółowego raportu agencji wynika, że ceny zbóż, mięsa, nabiału, olejów roślinnych i cukru wzrosły łącznie.
Powiązane: Jeśli konflikt z Iranem będzie trwał, nie będziesz musiał się martwić jedynie wzrostem cen ropy
Indeks oleju roślinnego wzrósł, gdy ceny oleju palmowego osiągnęły najwyższy poziom od połowy 2022 r., głównie z powodu gwałtownego wzrostu cen ropy naftowej i wzrostu cen biopaliw i olejów jadalnych. Indeks cukru wzrósł w tym samym miesiącu o ponad 7%, ponieważ handlowcy przygotowywali się na wyższy popyt na etanol i potencjalne zakłócenia w handlu.
Światowe ceny żywności „wzrosły w marcu, głównie z powodu wyższych kosztów energii związanych z eskalacją konfliktu na Bliskim Wschodzie”. Tak FAO sformułowała to rozwiązanie w oświadczeniu cytowanym przez Reuters. Kiedy prześledzisz ten nagłówek z powrotem do swojej kuchni, tak naprawdę będzie on brzmiał następująco: Wojna w Iranie widnieje teraz na Twoim paragonie zakupu.
Jak odległa wojna przybywa do Twojej kuchni
Ilekroć piszę o inflacji, próbuję wyobrazić sobie, co kryje się za każdą metką z ceną: paliwo, praca, nawozy, transport i ryzyko. Wojna w Iranie wpływa jednocześnie na niemal każde ogniwo tego łańcucha.
Ceny ropy naftowej wzrosły na początku marca o ponad 25%, po czym spadły wraz z ożywieniem dyplomacji. Jak wynika z podsumowania rynku Reuters, tak zareagowały rynki surowców, gdy rakiety uderzyły w infrastrukturę energetyczną, a państwa Zatoki Perskiej zamknęły niektóre obiekty.
Wyższe koszty paliwa przekładają się bezpośrednio na cenę, jaką płacisz na dystrybutorze, a pośrednio na koszty sadzenia, zbioru, przetwarzania, chłodzenia i wysyłki żywności.
Drugim szokiem w tym łańcuchu są nawozy. Iran odpowiada za około 3,5% światowej produkcji mocznika i około 10% morskiego handlu mocznikiem. To właśnie wykazała analiza przeprowadzona w czerwcu 2025 r. przez sieć systemów wczesnego ostrzegania przed głodem (FEWS NET), badająca wcześniejsze zaostrzenie konfliktu irańsko-izraelskiego. Ceny nawozów wzrosły dwucyfrowo w odpowiedzi na obawy przed zakłóceniami w dostawach, jak podaje FEWS NET w tym samym badaniu.
Więcej oszczędności:
Goldman Sachs resetuje zakłady dotyczące ceny ropy w miarę trwania wojny Jak posiedzenie Fed wpływa na oprocentowanie kredytów hipotecznych i rynek mieszkaniowy MFW wydaje silne ostrzeżenie dla amerykańskiej gospodarki
Główny ekonomista FAO Máximo Torero ostrzegł, że jeśli wysokie ceny energii i nawozów utrzymają się dłużej niż około 40 dni, wielu rolników zmniejszy nakłady, będzie mniej sadzić lub przejdzie na uprawy wymagające mniejszych nakładów. Według wywiadu podsumowanego przez AgroLatam, zaszkodzi to przyszłym plonom i wpłynie na podaż i ceny żywności przez resztę tego i następnego roku.
Transport towarów to trzecie ogniwo. Jak stwierdził SeafoodSource, wojna w Iranie „wywarła natychmiastowy wpływ na wzorce handlu światowego, ponieważ szlaki powietrzne i morskie zostały zamknięte”, co spowodowało wzrost stawek za przesyłki w związku ze zmianą trasy statków i podniesieniem składek przez ubezpieczycieli.
Rosnące koszty transportu i dłuższe trasy to główne powody, dla których ceny towarów, w tym żywności i surowców, „prawdopodobnie wzrosną”, jeśli konflikt będzie trwał nadal, jak wykazała odrębna analiza przeprowadzona przez Glottis Limited za 2025 rok.
Wąskie gardło w łańcuchu dostaw, które nigdy nie jest widoczne na etykietach żywności
Jeśli nigdy nie myślałeś o Cieśninie Ormuz przy zakupie ryżu lub oleju spożywczego, nie jesteś sam. Ja też nie, dopóki nie zacząłem śledzić, jak kryzys przeniósł się z wystrzeliwania rakiet na półki supermarketów.
Eskalacja kryzysu w Zatoce Perskiej spowodowała „jedno z najszybszych i najpoważniejszych zakłóceń w światowych przepływach towarów w ostatnim czasie”. Według UN News tak opisał to Torero z FAO podczas odprawy w siedzibie ONZ.
Od czasu eskalacji konfliktu ruch tankowców przez Ormuz zmniejszył się o ponad 90%, mimo że około 35% światowego przepływu ropy naftowej zwykle przepływa tym korytarzem. Liczba ta wynika z ostrzeżenia FAO podsumowanego przez JURISTA.
Kraje Zatoki Perskiej, takie jak Bahrajn, Arabia Saudyjska, Oman i Katar, są głównymi eksporterami nawozów azotowych, takich jak mocznik, dodał JURIST.
Szczegóły te są ważne, ponieważ wyjaśniają, dlaczego FAO wzywa obecnie do „awaryjnego wsparcia bilansu płatniczego” dla krajów zależnych od importu i nalega na alternatywne szlaki handlowe oraz zdywersyfikowane źródła paliw i nawozów, jeśli kryzys będzie się przeciągał.
FAO ma ostrzeżenie dotyczące cen żywności i wojny w Iranie.
fałszywe obrazy
Co wojna w Iranie naprawdę oznacza dla Twojego rachunku za artykuły spożywcze
Dane i ostrzeżenia FAO z marca wskazują na kilka najważniejszych w tamtym czasie punktów nacisku na ceny żywności.
Oleje roślinne znowu droższe. Ceny oleju palmowego osiągnęły najwyższy poziom od połowy 2022 r., a międzynarodowy obrót olejem palmowym jest obecnie droższy niż olej sojowy, głównie z powodu przenoszenia się siły napędowej ropy na rynki biopaliw i olejów jadalnych. Cukier otrzymuje nową ofertę. Indeks cukru wzrósł w marcu o ponad 7%, a handlarze liczyli na to, że więcej brazylijskiej trzciny cukrowej zostanie przetworzonych na etanol i obawiali się zakłóceń na szlakach handlowych wokół strefy konfliktu. Białko pozostaje uparcie drogie. Wskaźnik cen mięsa wzrósł o około 8% w porównaniu do roku poprzedniego, natomiast ceny nabiału rosły z miesiąca na miesiąc, choć nadal pozostają poniżej poziomu z 2025 roku.
Są to kategorie, na których opiera się wiele rodzin, próbując zwiększyć swoje wynagrodzenie. Tańsze oleje, cukier luzem, tanie białka – wszystko to znajduje się pod ponowną presją wojny odległej o tysiące mil. Jest to niewygodne powiązanie, które zmusza nas do dostrzeżenia marcowe oświadczenie FAO.
Małe ruchy, które mają znaczenie dla Twojego budżetu żywnościowego i portfela inwestycyjnego
Kiedy zestawię to wszystko w jedną całość, widzę, że rozgrywają się jednocześnie dwie historie: ryzyko i odporność. Aby podejmować mądre decyzje na własną kieszeń, musisz zrozumieć jedno i drugie.
Po stronie ryzyka
Wojna w Iranie zniwelowała już część ulgi, jaką zaobserwowaliśmy w cenach żywności, a może zniwelować jeszcze więcej, jeśli rynki energii i nawozów pozostaną napięte. Wszystkie główne kategorie żywności są obecnie narażone na wyższe koszty nakładów i transportu, mimo że nadal prognozuje się, że światowa produkcja zbóż osiągnie w tym roku rekordową kwotę 3 036 milionów ton metrycznych, jak widać w zasięgu AgroLatam.
Po stronie odporności
Świat nie znalazł się ponownie na krawędzi, którą widzieliśmy w 2022 r. Według najnowszej światowej prognozy żywnościowej FAO, obfite dostawy zboża i bardziej zróżnicowany handel zbożem zapewniają pewną poduszkę bezpieczeństwa.
Według jego komentarzy przekazanych przez UN News Torero podkreślił, że jeśli kryzys w Zatoce Perskiej zostanie szybko rozwiązany, rynki mogłyby się ustabilizować w ciągu około trzech miesięcy, a wpływ kryzysu na ceny żywności mógłby zostać ograniczony.
Dla ciebie i dla mnie ta kombinacja przekłada się na praktyczne ruchy na poziomie ludzkim.
Bądź elastyczny w przypadku marek i składników, szczególnie w przypadku olejów, cukru i przetworzonej żywności, które są bardziej narażone na koszty energii i transportu. Ta elastyczność może złagodzić wpływ wzrostu wartości konkretnego elementu. Kiedy ceny faktycznie używanych towarów spadają, potraktuj to jako okazję do stworzenia małej poduszki, zamiast zakładać, że ceny spadną na zawsze. Ostatnie lata sugerują, że „normalność” może pozostać ponad tym, co pamiętamy. Jeśli inwestujesz, bądź na bieżąco ze zmianami geopolitycznymi. Pamiętaj, że firmy zajmujące się żywnością, nawozami i spedycją mogą reagować na nagłówki gazet „Hormuz” równie ostro, a czasem bardziej ostro, niż Big Oil. Jak wykazało FEWS NET, wrażliwość rynków mocznika i transportu towarowego podczas poprzednich kryzysów jest tego wyraźnym przykładem. Nastroje stojące za ostrzeżeniem FAO
To, co wyniosłem z ostrzeżenia FAO, to nie tylko numer indeksu. Chodzi o to, że wojna, której być może nigdy nie zobaczysz z bliska, może decydować o tym, co odłożysz na półkę, co powiesz dzieciom, gdy zapytają, dlaczego w wózku nie ma ich ulubionej przekąski i jak często czujesz to ciche chwianie się w pudełku.
Kryzys w Zatoce Perskiej już „wpływa na produkcję rolną i bezpieczeństwo żywnościowe na całym świecie”. Tak Torero podsumował sytuację w swoich wystąpieniach przed ONZ. FAO wzywa do zapewnienia nadzwyczajnego wsparcia wrażliwym krajom zależnym od importu oraz do podjęcia długoterminowych wysiłków na rzecz dywersyfikacji źródeł, z których świat pozyskuje paliwo i nawozy.
Dla mnie prawdziwą wartością uważnego przestrzegania tych ostrzeżeń jest to, że przestajesz czuć się jak bezradny pasażer.
Kiedy zrozumiesz, dlaczego ceny się zmieniają, możesz zdecydować, kiedy uzupełnić zapasy, kiedy zmienić markę i jak poważnie potraktować kolejny nagłówek dotyczący Hormuzu lub nawozów.
Nie tylko zarządzasz budżetem. W milczeniu przemieszczasz się przez kruchy globalny łańcuch dostaw, który nieustannie prosi Cię o przyjęcie jeszcze jednego szoku.
Powiązane: Rynek wreszcie dostrzega ryzyko związane z energią i rolnictwem w Iranie: dlaczego ignorują potencjalny „czarny łabędź AI”?
