Kiedy miał 19 lat, James Broadnax spisał rapowe teksty, przemyślenia, a nawet wskazówki dotyczące pracy w notatniku, który stał się dowodem w jego procesie o morderstwo.
Prokuratorzy wybrali teksty piosenek zawierające rzekome odniesienia do przynależności do gangów i strzelanin, aby przekonać przysięgłych, że zamiast dożywocia na czarnym Broadnaxie powinna zostać wykonana egzekucja po wydaniu wyroku skazującego, co zdaniem jego prawników zaszkodziło prawie wyłącznie białej ławie przysięgłych.
Broadnax nie jest jedynym oskarżonym ani nawet jedyną osobą osadzoną w celi śmierci w Teksasie, której rapowe teksty zostały zaprezentowane ławie przysięgłych. W ciągu ostatnich 50 lat teksty rapowe pojawiały się w setkach spraw sądowych w ponad 40 stanach, chociaż badacze odkryli, że sędziowie często wykluczają inne formy twórczej ekspresji jako dowody. Traktowanie tekstów rapowych jak wpisów w pamiętniku minimalizuje ich wartość artystyczną, jednocześnie wykorzystując negatywne stereotypy rasowe w celu wywarcia wpływu na jury – twierdzą eksperci.
„Odmawia rapowi statusu sztuki. Określa się go jako autobiografię” – powiedział Erik Nielson, współautor książki „Rap on Trial”. „To naprawdę przemawia do podstawowych założeń, jakie niektórzy ludzie żywią na temat młodych kolorowych mężczyzn (a prawie wyłącznie do nich skierowana jest ta praktyka), że nie są oni wystarczająco wyrafinowani, aby angażować się w różne środki literackie. Nie ma tu żadnej metafory”.
Teksty rapowe są powszechnie używane w sprawach związanych z wymuszeniami lub gangami. Nielson powiedział, że prokuratorzy próbują ustalić udział oskarżonego w przestępstwie, przedstawiając jako dowód teksty piosenek. Na przykład, jeśli ktoś zostaje oskarżony o strzelaninę, prokuratorzy szukają listów zawierających wzmiankę o strzelaninie.
„Jeśli teksty zostały napisane przed rzekomym przestępstwem, prokuratorzy uznają, że jest to dowód motywu” – powiedział Nielson. „Jeśli zostały napisane później, charakteryzują się bezpośrednim wyznaniem”.
Teksty rapowe przedstawione w sądzie jako autobiograficzne
Broadnax i jego kuzyn zostali oskarżeni o morderstwo w 2008 roku w wyniku strzelaniny dwóch mężczyzn przed studiem muzycznym na przedmieściach Dallas. Po ponad dziesięciu latach spędzonych w celi śmierci jego egzekucję zaplanowano na 30 kwietnia.
W toczącej się apelacji, w której zwracają się do Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych o wstrzymanie egzekucji Broadnax, jej prawnicy argumentują, że sędzia powinien był rozważyć możliwość wystąpienia uprzedzeń rasowych i poinstruować ławę przysięgłych, że jej tekstów nie należy postrzegać jako autobiograficznych.
„Nacisk na teksty rapowe był kluczowym elementem tej nacechowanej rasizmem narracji” – napisali prawnicy Broadnax. „Co gorsza, akta sprawy potwierdzają, że ława przysięgłych wydała wyrok śmierci w oparciu o stereotypy rasowe przywoływane w tekstach rapowych”.
Kemba, raper występujący w filmie dokumentalnym „As We Speak: Rap Music on Trial”, powiedział The Associated Press, że wprowadzanie tekstów rapowych jest szczególnie skuteczne w przypadku sędziów ze względu na wrodzone uprzedzenia i dlatego, że prokuratorzy chcą wyroków skazujących.
„Wielu ludzi nie postrzega rapu ani czarnej muzyki jako wyrazu artystycznego” – powiedział. „A kiedy jesteś w sprawie sądowej, zakłada się już, że zrobiłeś coś (źle)”.
Oskarżeni w tych sprawach to „prawie wyłącznie młodzi kolorowi mężczyźni, często z bardzo ograniczonymi zasobami”, a wielu z nich nie może sobie pozwolić na prywatną poradę, powiedział Nielson.
Jednak niektórzy znani raperzy pozwali swoje piosenki do sądu, jak na przykład Young Thug, którego teksty zostały wykorzystane jako dowód w jego procesie w sprawie zarzutów o gangi i wymuszenia. Przyznał się do tych zarzutów i został zwolniony w 2024 roku.
Na temat rapu krążą stereotypy
„Kryminalizacja i ataki na hip-hop są obecne przez 50 lat istnienia tej kultury” – powiedział Nielson, który zauważył, że na początku lat 90. wzrosło wykorzystanie w sądach tekstów rapowych.
Jego zdaniem śledzenie czarnej ekspresji artystycznej sięga przedwojennego Południa, chociaż nasiliło się, gdy muzyka rap stała się bardziej krytyczna wobec struktur władzy, jak na przykład piosenka N.W.A. „F— the Police” z 1989 r., w której potępiono brutalność policji.
W 2022 roku Jaeah Lee z The New York Times szukał przykładów tekstów innych niż rap, używanych w procesie od 1950 roku, i znalazł tylko cztery. Trzy sprawy zostały oddalone, a jedna zakończyła się uchyleniem wyroku skazującego. W tym samym okresie Nielson znalazł około 700 przykładów tekstów rapowych używanych w sprawach sądowych, w tym teksty, które ktoś rapował, ale nawet ich nie napisał.
W innym badaniu przeprowadzonym przez adiunkta Adama Dunbara z Uniwersytetu Nevady zbadano stereotypy dotyczące rapu. Prezentował ludziom teksty, mówiąc, że to rap, country lub metal. Jeśli chodzi o rap, respondenci w przeważającej mierze uznali teksty za autobiograficzne.
„Ale jeśli dasz im te same teksty i powiesz, że są to teksty country lub heavy metalowe, powiedzą: «Nie, to tylko sztuka»” – powiedział JM Harper, reżyser „As We Speak”.
Niektórzy raperzy zaczęli bezpośrednio potwierdzać fikcyjny charakter swojej muzyki. Rok przed tym, jak w 2021 r. został śmiertelnie pchnięty nożem, Drakeo the Ruler wydał za kratkami piosenkę „Fictional”, ponieważ jego teksty traktowano jako literaturę faktu. W 2023 roku 21 Savage określił swoje rapy jako „niesamowitą fikcję”.
„Nie mam wątpliwości, że robią to ze strachu przed oskarżeniem” – powiedział Nielson.
Zasady dowodowe mogą podlegać interpretacji sędziego.
Kilku czołowych raperów, w tym Travis Scott, TI i Killer Mike, złożyło pozwy w Sądzie Najwyższym w obronie Broadnax, ostrzegając przed uznawaniem tekstów rapowych za autobiograficzne.
Prokuratorzy zajmujący się tą sprawą stwierdzili, że prawo stanu Teksas dopuszcza dowody istotne dla reputacji oskarżonego w chwili wydania wyroku i utrzymują, że sąd nie powinien rozważać argumentu przeciwko pismu, ponieważ Broadnax nie zgłaszał zastrzeżeń w poprzednich apelacjach. Sądy stanowe odrzuciły inne odwołania złożone przez prawników Broadnax.
„Ostatecznie najważniejsze nie są prokuratorzy” – powiedział AP w 2024 roku raper LL Cool J, dodając, że lepiej, aby sędziowie blokowali teksty rapowe podczas procesów. „Pytanie brzmi: dlaczego jest to w ogóle dopuszczalne?”
Lucius T. Outlaw III, profesor na Howard University School of Law, który złożył opinię amicus w imieniu Nielsona i Killera Mike’a, powiedział, że sędziowie egzekwują zasady dowodowe obowiązujące w danym stanie.
Sędzia może uznać teksty rapowe za istotne; inny może się nie zgodzić. Można się martwić, że wywoła to „uprzedzenia antyrapowe, które są anty-czarne” – powiedział – „w sytuacji, gdy inny sędzia powie: «Nie widzę takiego uprzedzenia»”.
„Bardzo potrzebne są wytyczne dotyczące tego, co jest istotne w wypowiedzi artystycznej, a co zbyt szkodliwe” – stwierdził.
Jeff Bellin, profesor w Vanderbilt Law School, powiedział, że obecne przepisy nakazują sędziom wykluczanie dowodów, jeśli mają one niewielką wartość dowodową i istnieje niebezpieczeństwo spowodowania stronniczości.
„Ochroną powinni być sędziowie, ale często nie są oni świadomi kwestii społecznych ani kontekstu, jeśli chodzi o teksty rapowe” – powiedział.
Nowe przepisy mają na celu ochronę tekstów piosenek
Bellin stwierdziła, że stanowienie prawa w tej kwestii jest trudne, ponieważ prawodawcy nie chcą tworzyć przepisów wykluczających dowody rzeczywiście istotne w jakiejkolwiek sprawie.
Jak wynika z analizy AP, która wykorzystała oprogramowanie do śledzenia rachunków Plural, w ciągu ostatnich pięciu lat na szczeblu federalnym i w pół tuzinie stanów wprowadzono co najmniej 27 ustaw mających na celu ograniczenie wykorzystania twórczych wypowiedzi oskarżonego, w tym tekstów rapowych, w postępowaniu karnym.
9 kwietnia Maryland jako trzeci stan przyjął ustawodawstwo tworzące „bariery i test, który sędziowie mogą nałożyć w dowolnym momencie, gdy prokuratorzy chcą użyć wyrazu artystycznego, a nie tylko rapu” – powiedział Outlaw, zauważając, że pomiędzy potencjalnymi dowodami a zarzutami wymagane jest faktyczne powiązanie.
„To nie jest panaceum, ale to ogromny i ważny krok” – powiedział.
